Blog: Wie beslist er straks over jouw behandeling?

Een verschuiving die we niet bespreken

De gezondheidszorg wordt steeds meer gestuurd door twee partijen: de financierders (zorgverzekeraars) en de toezichthouders (NZa en IGJ). Dat is een voortzetting van het huidige beleid en steeds meer een verschuiving van verantwoordelijkheid. Geen verantwoordelijkheid voor de politiek, wel voor de zorgverzekeraars en toezichthouders.

Het doel is kostenbeheersing. Dat klinkt logisch. Toch zijn de zorgkosten in twintig jaar tijd verdubbeld. Wat mij vooral opvalt: de mensen om wie het gaat, patiënten en zorgverleners, worden helemaal buitenspel gezet.

Een eenvoudige vergelijking

Stel dat je een huis wilt bouwen. Je hebt gespaard, maar moet ook lenen. De bank wil wel financieren, maar stelt voorwaarden: je bouwt op een door de bank aangewezen stuk grond, met een architect die zij kiest. Ook de materialen worden door de bank bepaald, want het mag niet te duur zijn. Bouwtoezicht controleert of het huis aan de regels voldoet en grijpt pas in als het structureel misgaat. De kans is groot dat u besluit het huis niet te bouwen.

Waarom dit ons allemaal raakt

De vergelijking gaat niet helemaal op. In de zorg gaat veel overheidsgeld om. Tegelijkertijd betalen we zelf een aanzienlijk deel van de kosten. Het systeem is dus niet abstract, het raakt ons allemaal.

Zorg is geen voorspelbaar proces

Wat mij verbaast is het hardnekkige geloof dat sturing vooral moet komen van mensen die ver van de praktijk afstaan. Goed leidinggeven begint met kennis van het proces, of op zijn minst met goed luisteren naar degenen die het werk doen. Zorg is geen fabriek met voorspelbare processen. Het zijn menselijke beslissingen, genomen zonder dat er zekerheid is over de uitkomst. Genomen door artsen en patiënten die samen moeten kiezen. Dat laat zich moeilijk vangen in regels en protocollen, zeker als die regels niet worden gedragen door degenen die ze moeten uitvoeren.

Waar het gesprek werkelijk over moet gaan

Als de politiek werkelijk wil bezuinigen, zal zij het gesprek moeten aangaan met de behandelaars en met de patiënten. Dat gesprek zal ingewikkeld zijn, omdat het uiteindelijk gaat over geld en macht. Het gesprek moet gaan gaat over fouten, falen en grenzen binnen een behandeling. Over levensverlenging en het levenseinde. Over onder- en overbehandeling. Over solidariteit en individuele vrijheid. Over tweedeling in gezondheid. Over veiligheid en risico. Over de maakbaarheid van het leven en de grenzen daarvan. Over eigen verantwoordelijkheid en preventie.

Moed en werkelijkheid

Dat zijn geen eenvoudige vraagstukken. Vanuit dialoog zullen we moeten bepalen wat we willen, wat we ervoor over hebben en hoe we dat organiseren. Dat vraagt moed van politiek, zorgverleners en patiënten. Vooral van patiënten. Zolang je geen zorg nodig hebt, praat je over een beeld. Als je ziek wordt, praat je over de werkelijkheid.

Een keuze

We hebben een keuze. We kunnen naar elkaar luisteren en proberen elkaar te begrijpen. Of we doen het niet. Dan zijn de zorgkosten over twintig jaar mogelijk opnieuw verdubbeld en houden we een systeem over met één zorgverzekeraar en een groeiende laag toezicht. Of een systeem waarin goede zorg alleen nog bereikbaar is voor wie het kan betalen.

Hoe zorgen we dat patiënten en zorgverleners weer centraal komen te staan in beslissingen over zorg? Bij start van de nieuwe regering was samenwerking het toverwoord. We hebben een keuze.

Nico Vos, Gepensioneerd tandarts bijzondere tandheelkunde en onafhankelijk adviseur.

Lees meer blogs