Promotieonderzoek: Mondspoelmiddelen veilig in gebruik
Dagelijks gebruiken miljoenen mensen een mondspoelmiddel als onderdeel van hun mondverzorging. Het wordt ingezet voor een frissere adem, het verminderen van tandplak en het ondersteunen van gezond tandvlees. Tegelijkertijd verschijnen er, met name op sociale media, berichten waarin vraagtekens worden gezet bij de veiligheid van bepaalde producten. Mondhygiënist en klinisch epidemioloog Bregje van Swaaij onderzocht de rol van mondspoelmiddelen in de preventieve mondzorg en concludeert dat deze producten veilig zijn bij correct gebruik en, afhankelijk van de indicatie, een zinvolle aanvulling kunnen vormen op de dagelijkse mondhygiëne. Daarbij geldt wel: de keuze voor een product vraagt om een individuele afweging.
Grondige mechanische reiniging – tandenpoetsen en interdentale reiniging – blijft de basis van een goede mondgezondheid. Mondspoelmiddelen kunnen hierop aanvullend werken. Producenten claimen uiteenlopende voordelen, zoals het terugdringen van tandplak, het verbeteren van de conditie van het tandvlees en het verkleinen van de kans op cariës.
Discussie over samenstelling
De afgelopen jaren was er in de media aandacht voor mogelijke risico’s van mondspoelmiddelen met alcohol of chloorhexidine. In haar onderzoek analyseerde Van Swaaij de samenstelling van verschillende typen mondspoelmiddelen, de wetenschappelijke onderbouwing van hun werking, het gebruik door consumenten en de relevantie voor de tandheelkundige praktijk. Daarmee levert zij een inhoudelijke bijdrage aan de lopende discussie.
Alcohol: effectiviteit en gebruikservaring
Alcoholhoudende mondspoelmiddelen krijgen online geregeld kritiek. Volgens Van Swaaij tonen eerdere wetenschappelijke studies echter aan dat deze producten veilig zijn. In haar onderzoek stond daarnaast de vraag centraal of alcohol bijdraagt aan de effectiviteit van het spoelmiddel.
De resultaten laten zien dat mondspoelmiddelen met essentiële oliën en alcohol effectiever zijn in het remmen van tandplakvorming dan vergelijkbare alcoholvrije varianten. Een vergelijkbaar effect werd gezien bij producten met chloorhexidine. Het verschil werd vooral zichtbaar wanneer uitsluitend werd gespoeld, zonder aanvullende mechanische reiniging. Wanneer mondspoelmiddelen worden gebruikt als aanvulling op tandenpoetsen, blijken de verschillen tussen alcoholhoudende en alcoholvrije varianten in effectiviteit gering.
TePe EasyFit: Slimme instap in interdentale reiniging
TePe EasyFit helpt patiënten starten én volhouden met interdentale reiniging. De slimme instap in interdentale reiniging. Net zo eenvoudig als een pick, maar met de grondigheid van een conische rager.
Lees meer over TePe EasyFit
Wat betreft gebruikservaring gaven deelnemers vaker de voorkeur aan alcoholvrije producten. Combinaties van alcohol en essentiële oliën werden vaker geassocieerd met een prikkelend gevoel of verhoogde gevoeligheid in de mond, wat als minder prettig werd ervaren.
Invloed op de bloeddruk
Ook de vermeende relatie tussen chloorhexidine en veranderingen in de bloeddruk werd onderzocht via een literatuurstudie. Online wordt gesuggereerd dat chloorhexidine invloed kan hebben op mondbacteriën die betrokken zijn bij de regulatie van de bloeddruk. De geanalyseerde studies laten echter zien dat eventuele veranderingen minimaal en statistisch niet significant zijn. Bovendien vallen de gemeten verschillen binnen de gebruikelijke meetfout van een bloeddrukmeting en zijn zij klinisch niet relevant. In de praktijk kan het effect van mondspoelmiddelen op de bloeddruk daarom als verwaarloosbaar worden beschouwd.
Gerichte inzet in de praktijk
Op basis van haar bevindingen concludeert Van Swaaij dat mondspoelmiddelen veilig zijn bij correct gebruik en, mits er een duidelijke indicatie is, een waardevolle aanvulling kunnen vormen op de dagelijkse mondverzorging. De effectiviteit en waardering door de gebruiker hangen samen met de specifieke samenstelling van het product.
Voor mondzorgprofessionals ligt hier een belangrijke rol. Heldere communicatie over ingrediënten, werking en mogelijke bijwerkingen, afgestemd op de individuele patiënt, kan bijdragen aan betere behandelresultaten en een hogere therapietrouw.
Proefschrift
Op 6 februari verdedigde Van Swaaij haar proefschrift Mouthwashes in preventive oral healthcare. From composition to clinical outcomes aan de Universiteit van Amsterdam. Promotoren waren prof. dr. D.E. Slot, prof. dr. G.A. van der Weijden en prof. dr. M.F. Timmerman.
