Paro en hart- & vaatziekten: een genuanceerde associatie

De sprekers bespraken recente onderzoeksresultaten, een praktijkcasus en benadrukten het belang van samenwerking tussen de tandheelkundige en medische wereld.

Verband tussen parodontitis en systemische aandoeningen

Uit onderzoek blijkt dat parodontitispatiënten vaker last hebben van multimorbiditeit: het tegelijk hebben van meerdere chronische aandoeningen.
Belangrijke inzichten:

• Chronische ontstekingen in het lichaam verhogen het risico op hart- en vaatziekten.
• De oorzaak maakt minder uit, elke ontsteking kan bijdragen aan een hogere systemische ontstekingsgraad.
• Behandeling van parodontitis verlaagt deze ontstekingsgraad, wat ook gunstig is voor de algemene gezondheid.

Casus

Patiënt; 43-jarige man met parodontitis (stadium III, graad C), roker, hypertensie (amlodipine).
Klinisch beeld

• Gingivale hyperplasie (door medicatie)
• Pockets van 7–9 mm
• Pusafvloed en botverlies
• Doorgankelijke furcaties

Diagnose; 43-jarige man met parodontitis, gegeneraliseerd, stadium III, graad C, roker.

Multi-causaal model

Factoren die bijdragen aan parodontitis en samen de weerstand (immuun fitness) verlagen:

• Gebitsgerelateerde factoren
• Systemische aandoeningen
• Erfelijke factoren
• Leefstijl
• Biofilm

Obesitas, hypertensie en ontsteking

Obesitas

• In vetweefsel zitten cellen die voor energieopslag zorgen, maar geven ook ontstekingssignalen af.
• Vooral visceraal vet (rond organen in de buik) verhoogt het risico.
• Obesitas kan dus bijdragen aan een vorm van ontsteking in het lichaam.

Hypertensie:

• Hoge bloeddruk is niet enkel een meetwaarde; ontstekingen spelen vaak een rol.
• Ontstekingsprocessen kunnen ook bijdragen aan het ontstaan of onderhouden van hoge bloeddruk.

Samenwerking arts en tandarts

Voordelen

• Verkrijgen van aanvullende informatie
• Medicatie bespreken
• Arts heeft patiënt in beeld, mogelijk betere regulatie
• Afstemmen leefstijlmaatregelen
• Arts beter geïnformeerd over parodontitis/status mondgezondheid

Nadelen:

• Kost tijd
• Lang niet altijd snel te bereiken
• Drempel: arts is al druk
• Geen financiering

Aanvullende testen
(bijv. glucose, HbA1c, lipiden, nierfunctie, CRP, eiwit urine, bloeddruk) kunnen nuttig zijn om risicofactoren tijdig op te sporen, maar er is discussie over wie dit mag uitvoeren.

Complicaties in de casus

Na de non-chirurgische parodontale behandeling kreeg de patiënt een beroerte (CVA).

• Er is geen bewijs dat de behandeling de beroerte veroorzaakte.
• Parodontitispatiënten hebben wél een verhoogd risico op CVA.

Beroerte (CVA)

• Een beroerte is een verzamelnaam voor Cerebro Vasculair Accident (CVA). Er zijn twee hoofdtypen van een beroerte; namelijk een herseninfarct en een hersenbloeding.
• Bloedvoorziening naar het brein is heel belangrijk. Er lopen 3 grote bloedvaten naar het hoofd. Wanneer er verstopping is van deze vaten op het niveau van hals of brein kan dit leiden tot zuurstoftekort in het brein. Cellen gaan kapot en er ontstaan uitvalsverschijnselen. Verstopping of bloeding in de hersenvaten → zuurstoftekort → uitvalverschijnselen.
• Een herseninfarct is ischemisch, door een verstopping van een bloedvat in de hersenen. Klassiek bij een herseninfarct is dat het optreedt aan één kant van het lichaam.
• Een hersenbloeding is hemorragisch, een bloeding in de hersenen die iets kapot maakt.

Behandeling en voorkomen van een beroerte

• Elk uur is belangrijk, namelijk hoe sneller je erbij bent, hoe meer hersencellen je kan beschermen
• Het is belangrijk om het stolsel weg te halen, dit moet in de eerste uren gebeuren
• Voorkomen van een beroerte (infarct of bloeding) kan middels zorgvuldig toegepaste stolling remmende medicatie zoals  trombocyten aggregatie remmers , Directe Orale Anticoagulantia (DOAC) of Vitamin K-antagonisten (VKA), Daarnaast de juiste bloeddruk instellen, verlagen van cholesterol en natuurlijk ook stoppen met roken. Het is zaak een goede balans te vinden tussen anti-stolling en te hoge bloedingsneiging.

Enkele weken later ontwikkelde de patiënt een Bell’s palsy (aangezichtsverlamming).

• Oorzaak: ontsteking van de nervus facialis.
  • Differentiaal diagnose: lyme, otitis, varicella zoster, tumor, sarcoidose, MS, herseninfarct, tumor.
• Behandeling: corticosteroïden (prednison), soms antivirale middelen (valaciclovir/acyclovir).
• Gevolg: vertraagde wondgenezing na chirurgie.

Ondanks dit bleef de patiënt gemotiveerd en verbeterde zijn mondhygiëne aanzienlijk.

 

Conclusie

• Parodontitis prevalentie bij mensen met multimorbiditeit is verhoogd.
• Parodontitis prevalentie bij patiënten met hart- en vaatziekten is verhoogd, en andersom: prevalentie van hart- en vaatziekten is significant hoger bij parodontitis.

Parodontitis & hart- en vaatziekten hebben gemeenschappelijke risicofactoren en ziekteproces verloopt deels via dezelfde pathofysiologische weg.

 

 

Dr. Victor Gerdes Daarnaast is hij aangesteld bij het Amsterdam Universitair Medisch Centrum bij de vakgroep vasculaire geneeskunde, momenteel als afdelingshoofd. Zijn deelspecialismen focussen ook op de diagnostiek en behandeling van diabetes en obesitas. Hij is behandelend specialist bij patiënten die bariatrische chirurgie ondergaan of hebben ondergaan. Daarnaast is hij wetenschapper en begeleider van verscheidene promovendi.

Prof. dr. Bruno G. Loos is een emeritus hoogleraar in de parodontologie aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA). Zijn CV omvat een doctoraat in mondbiologie aan de University at Buffalo (VS), een MSc in parodontologie aan de Loma Linda University (VS), en een tandheelkundige graad aan de VU Amsterdam. Voorheen bekleedde hij functies zoals directeur van het postdoctorale masterprogramma Mondgezondheidswetenschappen en co-directeur van het onderzoeksprogramma “Orale Infecties en Ontstekingen” en Directeur Onderzoek aan het ACTA. Zijn onderzoek richt zich op parodontale aandoeningen, de relatie met systemische ziektes zoals hart- en vaatziekten en diabetes, en de immunobiologie en genetica daarvan. 

 

Verslag door Fabienne de Vries van de lezing van dr. Victor Gerdes en prof. dr. Bruno Loos tijdens het congres Paro Open van DentalCens