Hormonale factoren en het risico op alveolaire osteïtis na tandextractie
Alveolaire osteïtis, ook wel een ‘dry socket’ genoemd, is een pijnlijke complicatie die na een tandextractie kan ontstaan wanneer het bloedstolsel vroegtijdig verloren gaat. Vrouwen lijken hier vaker last van te hebben. Een literatuuronderzoek onderzocht daarom welke rol geslachtshormonen, zoals oestrogeen, spelen bij het ontstaan van deze complicatie.
Alveolaire osteïtis
Alveolaire osteïtis, ook wel ‘dry socket’ genoemd, is een pijnlijke complicatie die meestal binnen 24 tot 72 uur na een tandextractie ontstaat. Hierbij gaat het bloedstolsel in de extractiewond voortijdig verloren, waardoor het onderliggende bot bloot komt te liggen en de wondgenezing wordt vertraagd. Het is een belangrijke oorzaak van postoperatieve pijn na extracties.
Het ontstaan van alveolaire osteïtis is multifactorieel. Naast lokale factoren, zoals chirurgisch trauma, een langere operatieduur, roken en een minder goede mondhygiëne, kunnen ook bacteriële processen bijdragen aan het oplossen van het bloedstolsel. Daarnaast lijken systemische factoren, waaronder geslachtshormonen, een rol te spelen.
Vooral oestrogenen zijn betrokken bij processen die samenhangen met bloedstolling, fibrinolyse en wondgenezing. Onderzoek laat zien dat alveolaire osteïtis vaker voorkomt bij vrouwen. Dit verschil lijkt mogelijk samen te hangen met hormonale blootstelling. Zowel schommelingen in oestrogeenspiegels tijdens de menstruatiecyclus als het gebruik van hormonale anticonceptiva zijn in verband gebracht met een verhoogd risico. Deze literatuurstudie onderzoekt daarom de invloed van zowel lichaamseigen als toegediende geslachtshormonen op het ontstaan van alveolaire osteïtis na een tandextractie.
Literatuuronderzoek
De auteurs voerden een narratief literatuuronderzoek uit in de databanken PubMed en Google Scholar. Hierbij werd gezocht naar onderzoek naar alveolaire osteïtis (‘dry socket’) en de mogelijke relatie met geslachtshormonen, waaronder oestrogeen en progesteron, de menstruatiecyclus en het gebruik van orale anticonceptiva.
Onderzoeken die tussen 2018 en 2025 waren gepubliceerd en deze relatie onderzochten, werden meegenomen. Zowel klinische studies, literatuuroverzichten als experimentele onderzoeken werden geselecteerd. Artikelen die niet direct ingingen op de relatie tussen hormonale variaties en alveolaire osteïtis werden uitgesloten.
Uitkomsten Salarisscan 2026: Wat verdient een mondzorgprofessional?
Wij deden een update onderzoek in oktober 2026 over de salarissen in de mondzorg. Download het overzicht van de gemiddelde salarissen van mondzorgmedewerkers werkend als ZZP’er en in loondienst.
Resultaten: invloed van hormonen op alveolaire osteïtis
De kans op alveolaire osteïtis verschilt onder andere afhankelijk van het type extractie en de hormonale situatie van de patiënt. Na chirurgische verwijdering van geïmpacteerde onderverstandskiezen wordt de prevalentie geschat op ongeveer 6,7%. Geslacht op zichzelf lijkt geen onafhankelijke risicofactor te zijn: bij vrouwen die geen orale anticonceptiva gebruiken werd geen duidelijk verhoogd risico gevonden ten opzichte van mannen. Het gebruik van gecombineerde orale anticonceptiva was daarentegen wel geassocieerd met een bijna tweemaal zo hoog risico op alveolaire osteïtis. Ook lijkt de oestrogeendosering van invloed te zijn, waarbij hogere doseringen mogelijk samenhangen met een groter risico.
Daarnaast lijken hormonale schommelingen tijdens de menstruatiecyclus een rol te spelen. Alveolaire osteïtis werd in een klinische studie vaker gezien wanneer een extractie tijdens de ovulatiefase plaatsvond dan tijdens de menstruatiefase. Oestrogeen en progesteron beïnvloeden onder meer de doorbloeding, ontstekingsreactie en lokale afweer van het mondweefsel en kunnen daarmee de wondgenezing beïnvloeden. Bij postmenopauzale vrouwen kunnen lagere oestrogeenspiegels bovendien veranderingen in het kaakbot, meer ontstekingsactiviteit en een verminderde speekselproductie veroorzaken. Ook hormonale aandoeningen zoals PCOS kunnen mogelijk invloed hebben op het genezingsproces, hoewel hiervoor nog beperkt direct bewijs beschikbaar is.
Conclusie
Hormonale factoren lijken een rol te spelen bij het ontstaan van alveolaire osteïtis na een tandextractie. Met name blootstelling aan oestrogenen, bijvoorbeeld door het gebruik van gecombineerde orale anticonceptiva of tijdens bepaalde fasen van de menstruatiecyclus, wordt in verband gebracht met een verhoogd risico. Mogelijk beïnvloeden deze hormonen de stabiliteit van het bloedstolsel en daarmee de wondgenezing.
Bij het beoordelen van het risico op alveolaire osteïtis kunnen daarom zowel hormonaal gebruik als de fase van de menstruatiecyclus relevante factoren zijn. Deze factoren moeten echter worden beschouwd naast andere bekende risicofactoren, zoals een traumatische extractie en roken. Meer onderzoek is nodig om de precieze rol van geslachtshormonen vast te stellen en te bepalen of hiermee de preventie van alveolaire osteïtis daadwerkelijk kan worden verbeterd.
