Digitale beeldvorming: 2D, CBCT en MRI

2D-beeldvorming

Voordelen

2D-röntgenopnamen blijven in veel situaties de eerste keuze. Ze zijn goedkoop, leveren veel bruikbare informatie op en brengen een lage stralingsbelasting met zich mee.

Nadelen

Wel is de techniek gevoelig voor positioneringsfouten, en blijft interpretatie lastig: “als je weet wat je ziet, zie je het; anders niet.” Door het projectie-effect kan een 2D-opname een optische illusie geven.

Klinische toepassing

• Een peri-apicale opname is vaak nauwkeuriger dan een OPG.
• Voor parodontale diagnostiek is een 2D-opname vrijwel altijd voldoende.
• Bij endodontie verandert een CBCT in maar liefst 62,2% van de gevallen het behandelplan.
• Een photon-counting CT geeft meer detail dan een CBCT.
• AI kan röntgenbeelden verder verbeteren.

Wat zie je niet op 2D?

Botverlies wordt pas zichtbaar als de corticalis is doorbroken. Herstel van het corticale bot zie je niet, enkel de terugkeer van de corticale lamel.

3D-beeldvorming (CBCT)

Voordelen

• Echte 3D-informatie (geen geprojecteerde 2D).
• Exactere lokalisatie van anatomische structuren.
• Beter detecteren van pathologie die in 2D wordt gemist.
• Geen vertekening.
• Mogelijkheid tot multiplanare beoordeling.
• Betere pre-operatieve planning.
• Lagere dosis dan medische CT.
• Geschikt voor digitale workflows.

Nadelen

• Hogere stralingsbelasting dan 2D.
• Hogere kosten.
• Lagere resolutie voor zeer fijne details.
• Artefactvorming.
• Complexere interpretatie.
• Meer dataverwerking en tijd.
• Kans op incidental findings.

MRI in de tandheelkunde

MRI maakt gebruik van geen röntgenstraling, maar van twee fysische principes:

1. Supergeleiding → sterke magneet

Een MRI bevat supergeleidende spoelen die worden gekoeld met vloeibaar helium (bijna tot het absolute nulpunt). Hierdoor ontstaat een zeer sterk magnetisch veld (bijv. 1,5 Tesla).
Omdat metalen objecten sterk door dit veld worden aangetrokken, gebeuren er regelmatig incidenten met rondvliegende metalen voorwerpen.

2. Spin → protonen als mini-magneetjes

Waterstofprotonen gedragen zich als kleine kompasnaaldjes.

• De MRI-magneet zet ze in dezelfde richting.
• Een radiogolf kantelt ze uit positie.
• Bij het terugvallen zenden ze een signaal uit.
• Ontvangstspoelen dicht bij de patiënt registreren dit signaal.
  De computer zet deze informatie om in beelden.
  Hoe sterker het veld, hoe hoger de resolutie.

MRI kent verschillende contrastinstellingen (T1, T2) afhankelijk van wat je wilt afbeelden, zoals vaten, vet, bloed of het kaakgewricht.

Dental Dedicated MRI

Er bestaat inmiddels een MRI die specifiek voor de tandheelkunde is ontwikkeld: de Siemens ddMRI (release juni 2025).

Kenmerken

• Dental dedicated coil en workflow.
• Kleine benodigde ruimte (24 m²) en laag gewicht (3,2 ton).
• ’s Werelds eerste 80 cm-opening.
• Geen quench pipe.
• Dry-cool technology (slechts 0,7 L vloeibaar helium).
• Apparaten staan al in Aarhus en de VS.

Voordelen voor de tandheelkunde

• AI-verbeterde beelden.
• Patiënt hoeft slechts 4 minuten stil te liggen.
• Vaste softwareprotocollen.
• Automatisch begrensd scanveld → je scant alleen wat nodig is.
• Volledig stralingsvrij → ideaal bij trauma of herhaald onderzoek.
• Wit = water / zacht weefsel; zwart = hard weefsel.
• Kan onderscheid maken tussen o.a. cyste, parodontitis apicalis en littekenweefsel.

Let op: het vereist wel nieuwe interpretatievaardigheden.

Conclusie

2D-beelden leveren veel informatie en zijn voor veel tandheelkundige indicaties voldoende. In specifieke gevallen is een CBCT noodzakelijk vanwege de extra diagnostische waarde. MRI opent nieuwe mogelijkheden: stralingsvrije, weke-delen rijke beeldvorming die in de toekomst waarschijnlijk een grotere rol krijgt in diagnostiek en behandelplanning.

Dr. J. (Joerd ) van der Meer heeft een verwijspraktijk voor endodontologie gedurende 2 dagen in de week. Daarnaast is hij parttime werkzaam bij het Universitair Medisch Centrum Groningen bij het “Kolff institute of Biomedical Engineering” van professor Y. Ren. Daar is hij gepromoveerd op 3D technologie en digitale workflows. De laatste jaren focust zijn onderzoek zich op toepassingen nieuwe technologie in de medische wereld.

Verslag door tandarts dr. G. Carina Boven MSc voor dentalinfo.nl van het congres Dieper Kijken. voor dentalinfo.nl van het NVvP–NVvE congres Dieper Kijken.