Longartsen Pauline Dekker en Wanda de Kanter: ‘Tandartsen en mondhygiënisten zijn sleutelfiguren bij stoppen met roken’

Feiten en cijfers over roken

Vermijdbare risico’s voor verloren levensjaren

• Oorlog: 6-16
• Roken: 4,8
• Gebrek aan beweging: 2,4
• Lage opleiding/laag inkomen: 2,1
• Overgewicht: 0,7
• Overmatig alcoholgebruik: 0,5

Tabakgebruik en mortaliteit

• 3,5 miljoen gebruikers in Nederland
• Bijna 20.000 doden per jaar door tabaksgebruik
• Roken daalt, maar de omzet van de tabaksindustrie stijgt

Top-tot-teen gevolgen van roken voor het hele lichaam

• Beroertes, blindheid, mondproblemen, longkanker, COPD, hart- en vaatziekten, aneurysma’s, blaaskanker, fertiliteitsproblemen, problemen aan benen

Overige effecten

• 30% van kankersterfte is gerelateerd aan roken
• Rokers van 30-50 jaar hebben 10x meer kans op hart- en vaatziekten
• Sterkte relatie tussen roken en psychiatrische ziekten, angst, stress, depressie, schizofrenie, eenzaamheid, sociale isolatie en dementie
• Roken kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid, vroege menopause, buitenbaarmoederlijke zwangerschap, miskraam en placenta loslating
• Tijdens zwangerschap kan roken bij het kind leiden tot schisis, groeiachterstand, kleinere hersenen, long en hart, longkanker, doodgeboorte, wiegendood en verslaving bij de baby.

Milieu-impact

• Ontbossing, pesticidengebruik en filters in de oceaan

Vapen

Het verschil tussen een vape en een sigaret is het feit dat een e-sigaret veel giftige verbrandingsproducten van tabak mist, echter in de damp komen wel andere schadelijke stoffen vrij zoals nicotine en propyleenglycol en (sporen van) giftige carcinogene stoffen zoals lood en cadmium. E-sigaretten kunnen exploderen en blootstelling aan vloeistof kan leiden tot ernstige vergiftiging. Het aantal kinderen dat overstapt van vapes naar een gewone sigaret is 70%.

Samenstelling en effecten

• Podmods bevatten oplaadbare cartridges met nicotine en smaakstoffen.
• Nicotinezouten zijn makkelijker te inhaleren en worden sneller in bloed opgenomen; één vape kan gelijkstaan aan nicotine van twee pakjes sigaretten.
• Blootstelling aan nicotine via e-vloeistof kan epileptische aanvallen veroorzaken. Daarnaast kan het via de placenta opgenomen worden door het ongeboren kind en schadelijk zijn voor de hersenontwikkeling bij foetus en adolescenten.

Schade aan longen

• Vettige druppels van vapes veroorzaken chronische ontstekingen in longblaasjes, verstoren macrofagen en verminderen zuurstofuitwisseling door de hele long heen wat zorgt voor bemoeilijken van de ademhaling.
• Langdurige blootstelling kan leiden tot een uitgebreide chronische ontsteking vergelijkbaar met fijnstofinhalatie.

Zwangerschap en kinderen

• Nicotine passeert gemakkelijk de placenta; risico op groeiachterstand, cognitieve problemen, obesitas en wiegendood neemt toe.

Stoppen met roken via e-sigaret

• Er is onvoldoende bewijs dat e-sigaretten effectiever zijn dan bewezen rookstopbehandelingen.
• Dual use en persisterende nicotineafhankelijkheid blijven een probleem.

Conclusie

Roken en vapen blijven grote risico’s voor zowel de mondgezondheid en algemene gezondheid met schadelijke effecten van top tot teen. Mondzorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen door actief te vragen naar roken en vapen. Benadrukt wordt dat vapen geen veilig alternatief is voor roken en kan leiden tot de ontwikkeling van een nicotineverslaving. Artsen geven voorlichting op scholen om vapen bij jongeren tegen te gaan.

Pauline Dekker is longarts en bedrijfsarts.
Wanda de Kanter is longarts en Voorzitter Rookpreventie Jeugd.

Verslag door Fabienne de Vries van de lezing van Pauline Dekker en Wanda de Kanter tijdens het congres Paro Open van DentalCens

Lees ook:

Eén stopminuutje maakt het verschil in de mondzorg

Roken vraagt in Nederland elk half uur een dodelijk slachtoffer, 20.000 per jaar. Om stoppen met roken te stimuleren ontwikkelde het Trimbos Instituut nieuwe materialen speciaal voor mondzorgprofessionals: een kenniskaart, wachtkamerposter en een gratis geaccrediteerde e-learning. En bekijk het stopminuutje voor warm doorverwijzen naar professionele begeleiding. Lees meer