Paro en diabetes: het kan alle kanten op

Wisselwerking tussen parodontitis en diabetes

Tijdens deze duo presentatie stond de wisselwerking tussen parodontitis en diabetes
mellitus centraal. De wetenschappelijke relatie is duidelijk aangetoond: de prevalentie van parodontitis ligt duidelijk hoger bij patiënten met ongereguleerde diabetes. Omgekeerd hebben patiënten met ernstige parodontitis een grotere kans
op diabetes. De sprekers onderzochten onder andere hoe deze samenwerking verbeterd kan worden en welke tools de screening van risicopatiënten kunnen
ondersteunen.

Relatie tussen diabetes en parodontitis

• Ongereguleerde diabetes leidt vaker tot ernstige parodontitis en tandverlies.
• Hoe langer iemand diabetes heeft, hoe groter de kans op ernstige orale
  complicaties.
• Slechte metabole regulatie vergroot de schade in de mond.
• Er is geen eenduidig causaal verband, maar veel studies tonen een sterke
  associatie.
• HbA1c-waarden blijken invloed te hebben: hoe slechter gereguleerd, hoe
  ernstiger de parodontale status.

Praktijkvoorbeelden lieten zien dat patiënten met ernstige progressieve parodontitis na overleg met de huisarts leidde tot ontdekking of verbeterde behandeling van diabetes. Een andere casus liet zien dat ondanks intensieve nazorg, parodontitis
bleef bestaan door slecht gereguleerde diabetes.

Orale complicaties bij diabetes mellitus

Patiënten met diabetes hebben een verhoogde kans op o.a.:

• Burning mouth syndrome
• Schimmelinfecties
• Aandoeningen aan de weke delen
• Xerostomie
• Smaakstoornissen
• Cariës
• Pulpanecrose
• Gingivitis en parodontitis

Achtergrond diabetes mellitus

• Type I: meestal op jonge leeftijd, ontstaat snel, vaak voor 30-jarige leeftijd,
  insulinedeficiëntie, patiënt heeft altijd insuline nodig, symptomen zoals dorst,
  veel plassen en keto-acidose.
• Type II: vaak boven 40 jaar, geassocieerd met obesitas en metabool syndroom, insulineresistentie en/of deficiëntie, traag ontstaan, symptomen zoals dorst, moeheid en gewichtsverlies.
• Andere vormen zijn zwangerschapsdiabetes, MODY, LADA, type 3C.
• Diagnostiek via glucosewaarden in het bloed en HbA1c waarden
• Behandeling: leefstijlinterventie vormt de basis bij diabetes mellitus type II. Daarnaast medicatie zoals metformine, glicazide en insuline. De laatste jaren worden SGLT-2-remmers en GLP-1-agonisten zoals Ozempic, Victoza en Mounjaro steeds meer voorgeschreven. Vanwege het gewicht verlagende effect van de middelen in deze laatste groep zijn

Diagnose diabetes

Wanneer de diagnose diabetes wordt gesteld gaat er een proces in gang waarbij de
huisarts, diabetesverpleegkundige of praktijkondersteuner (POH) een rol spelen.
Daarnaast zijn de diëtist, optometrist en podotherapeut en/of pedicure ook belangrijk.
Jaarlijkse controle is gericht op welbevinden en chronische complicaties

• Microvasculaire complicaties
  – Retinopathie
  – Neuropathie
  – Nefropatie
  – Macrovasculaire complicaties
• Hart- en vaatziekten (hartinfarcten, beroertes)

Ketenzorg

In de huidige zorgstandaard diabetes worden veel professionals genoemd (huisarts,
diëtist, opticien, diabetesverpleegkundige, optometrist, oogarts, podotherapeut/pedicure, klinisch chemicus, vaatchirurg, neuroloog, fysio, apotheker, cardioloog, nefroloog, internist en psychiater), maar de mondzorgprofessional
ontbreekt.
Het doel van de ketenzorg is klachten voorkomen, bestaande klachten verminderen en bestaande complicaties niet verergeren.

Praktische hulpmiddelen

• Communicatie tussen zorgverleners verloopt nog vaak stroef (brief, mail,
  telefoon; geen toegang tot Zorgdomein voor tandartsen).
• Er bestaan hulpmiddelen zoals de Parodontitis Screening Tool (die de patiënt
  zelf of de huisarts kan invullen
• Tandartsen kunnen signaleren en doorverwijzen bij verdenking diabetes;
  huisartsen kunnen bij diabetespatiënten systematisch mondgezondheid
  meenemen.

Wetenschappelijke onderbouwing

Twee systematische reviews (2015 en 2022) tonen aan dat parodontale behandeling leidt tot een lichte, maar significante reductie in HbA1c. Dit ondersteunt het idee dat behandeling van parodontitis de metabole regulatie kan verbeteren.

De primaire focus blijft parodontale gezondheid bereiken. Secundair kan dit bijdragen aan betere glucoseregulatie.

Mondzorg NHG standaard

Adviseer vanwege de grotere kans op tandheelkundige problematiek bij mensen met diabetes tweemaal per jaar bezoek aan de tandarts en/of mondhygiënist. Het voorkomen van parodontitis is ook van belang voor de glucoseregulatie.
Verwijzing: bij klachten van gebit of mond naar een tandarts en/of mondhygiënist

Conclusie

De link tussen diabetes en parodontitis is wetenschappelijk overtuigend, maar samenwerking tussen medische en tandheelkundige zorg blijft achter. Door structureel overleg, betere communicatie en het betrekken van mondzorgprofessionals in ketenzorgprogramma’s kan veel gezondheidswinst worden behaald.

 

Dr. Wijnand J. Teeuw, parodontoloog NVvP, behaalde in 2003 zijn doctoraaldiploma Biologie aan de Universiteit Utrecht met als afstudeerrichting Fundamentele Biomedische Wetenschappen (FBMW). In 2006 studeerde hij als tandarts af aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA).Van 2009 t/m 2012 volgde hij aldaar de MSc-opleiding tot parodontoloog, welke hij cum laude heeft afgerond. In 2017 promoveerde hij op de relatie tussen parodontitis en de algemene gezondheid, in het bijzonder diabetes mellitus en hart- en vaatziekten. Van 2015 tot 2018 was hij hoofd van de Kliniek voor Parodontologie ACTA en was hij een van de opleiders binnen de MSc-opleiding tot parodontoloog. Op dit moment is hij de drijvende kracht achter de verwijspraktijk voor parodontologie, implantologie en halitose: Vitalis Top Clinics in Alphen aan den Rijn. Daarnaast adviseert hij tandartsen en mondhygiënisten in het implementeren van parodontale zorg binnen de algemene tandartsenpraktijk.

 

Mirjam Timmerman is huisarts en kaderarts diabetes.
Verslag door Fabienne de Vries van de lezing van dr. Wijnand Teeuw en Mirjam
Timmerman tijdens het congres Paro Open van DentalCens