“Gewoon goede mondzorg, juist voor wie dat niet vanzelfsprekend is” Over De Straattandartsen in Rotterdam.

“Met De Straattandartsen bieden wij tandheelkundige zorg aan dak- en thuisloze Rotterdammers,” vertelt Marte van Oort. “Ons motto is simpel: gewoon goede mondzorg. Maar voor deze doelgroep is dat allesbehalve vanzelfsprekend.”

In de behandelstoel gaat het om meer dan alleen kiezen en tandvlees. Het doel is helder, een pijn- en ontstekingsvrij gebit. Maar daar stopt het niet. “Waar mogelijk proberen we het gebit zo te herstellen dat mensen weer goed kunnen eten en zich comfortabel voelen om te praten en lachen,” zegt ze. “Soms betekent dat ook een (partiële) prothese. Dat klinkt misschien klein, maar het helpt mensen om weer stappen te zetten richting hun gezondheid en uiteindelijk misschien zelfs naar werk of een eigen plek.”

Jong, oud, met of zonder papieren

De patiënten die binnenkomen, vormen een dwarsdoorsnede van de stad. Jong, oud, met of zonder papieren. Mensen die buiten slapen, van bank naar bank zwerven of hun leven hier probeerden op te bouwen maar door omstandigheden alles kwijtraakten. “We behandelen alleen mensen die écht dak- of thuisloos zijn,” legt Van Oort uit. “De straatdokters doen de eerste beoordeling. Zij kennen de doelgroep en bepalen of iemand bij ons terecht kan.”

Wat opvalt, is hoe onzichtbaar de problematiek vaak is. “Negentig procent van onze patiënten zou je op straat niet herkennen als dakloos,” zegt ze. “Ook in de stoel lijken ze vaak op reguliere patiënten. Maar hun gebitten vertellen een ander verhaal. Jaren zonder zorg, zonder aandacht.”

Angst speelt een grote rol

De behandelingen zijn intensief. Veel extracties, wortelkanaalbehandelingen, vullingen en protheses. Tegelijkertijd spelen er andere factoren die de zorg complex maken. “Sommige patiënten zijn al tien jaar niet meer bij een tandarts geweest. Angst speelt een grote rol. En als je ’s ochtends niet weet waar je ’s avonds slaapt, dan is een tandartsafspraak niet je eerste prioriteit.”

Toch ontstaat er vaak vertrouwen. “Bij vervolgafspraken zien we dat mensen wel komen. Dan is er een band opgebouwd, en dat maakt alles anders.” De praktijk draait volledig op vrijwilligers. Negen tandartsen zetten zich momenteel één tot drie dagdelen per maand in, ondersteund door een vaste assistente en praktijkmanager. Maar de vraag groeit sneller dan de capaciteit. “Onze grootste uitdaging is nu ruimte,” zegt Van Oort. “De planning zit vol. We willen graag uitbreiden, zodat we meer mensen kunnen helpen.”

Die behoefte is groot. In Rotterdam alleen al gaat het om tienduizenden mensen zonder stabiele woon- of leefsituatie. En daar komen nog arbeidsmigranten bij die hun verzekering verliezen zodra ze hun baan kwijtraken

Een systeem dat blijft bestaan

Het initiatief is relatief nieuw, gestart in september 2025, maar groeide snel. Inmiddels zijn er al meer dan 150 patiënten geholpen en is het aantal behandelmomenten verdubbeld. Toch is het geen tijdelijk project. “We willen niet alleen nu zorg bieden,” benadrukt ze, “maar ook bouwen aan een duurzaam model. Een systeem dat blijft bestaan, zonder afhankelijk te zijn van één bevlogen tandarts.”

Wat haar het meest raakt, zijn de verhalen achter de behandelingen. Ze vertelt over patiënten die jarenlang alleen zacht of vloeibaar voedsel konden eten door de staat van hun gebit. “Als zij na een behandeling weer normaal kunnen eten, weer kunnen genieten, dat is onbeschrijfelijk. Dan zie je iemand echt opknappen.”

Menselijker en toegankelijker

Het werk van De Straattandartsen legt ook een bredere kwetsbaarheid bloot in het zorgsysteem. “Meer dan tachtig procent van de Nederlanders gaat gewoon naar de tandarts. Dan lijkt het probleem klein. Maar voor die twintig procent die dat niet kan, is de impact enorm,” zegt Van Oort. “Het gaat niet om die controle van 25 euro. Het gaat om angst voor pijn, voor hoge kosten, voor schaamte.”

Volgens haar moet de mondzorg in Nederland menselijker en toegankelijker worden. “Als we niet willen dat je aan iemands gebit kunt zien of iemand geld heeft, dan moeten we echt iets veranderen.”

Daarom doet ze ook een oproep aan collega’s in de mondzorg. Niet iedereen hoeft meteen vrijwilliger te worden, benadrukt ze. “Maar kijk wat je wel kunt doen. Meedenken, kosten spreiden, een keer per jaar meedoen aan een speciale tandartsdag. De mogelijkheden zijn eindeloos.”

 

Foto’s: Lennaert Ruinen

 Interview door Jennifer Delgado met Marte van Oort van De Straattandartsen