Persoonlijke ontwikkeling en gedrag in de praktijk

NLP biedt inzicht in de manier hoe jouw zintuiglijke waarnemingen via interne processen worden omgezet in extern gedrag. Transactionele Analyse is een theorie die zich richt op persoonlijkheid, communicatie en gedragsverandering. Wanneer je onderzoek doet naar je eigen unieke onbewuste patronen worden ze zichtbaar en kun je deze interacties sturen.

Wat is persoonlijke ontwikkeling?

Persoonlijke ontwikkeling draait om bewust werken aan je eigen vaardigheden. Het is het proces waarbij je leert inzien wat je allemaal in huis hebt en dat is vaak meer dan je denkt. Volgens NLP (Neuro-Linguïstisch Programmeren) bezit ieder mens alle hulpbronnen om zijn of haar doelen te bereiken. Maar als dat écht zo eenvoudig was, zouden we allemaal al succesvol en gelukkig zijn. Tussen iets willen en iets daadwerkelijk doen zit namelijk vaak een wereld van verschil.

Je ziet dit terug in de praktijk: de ene patiënt pakt een instructie direct op, terwijl een ander veel herhaling, uitleg en begeleiding nodig heeft. De overtuigingen (en andere filters zoals herinneringen, waarden etcetera) van de patiënt bepalen de stemming, en stemming bepaalt het gedrag.

Wat bepaalt ons gedrag?

Tijdens de bijeenkomst nodigde Karin Prince ons uit tot een korte dansoefening. Sommigen deden enthousiast mee, anderen aarzelden of vonden het ongemakkelijk. Wie had er gelijk? Niemand – en iedereen.

Stel: je begint de dag met een positief gevoel. Je kijkt tevreden in de spiegel, denkt aan alles wat je gaat doen en weet dat je het kunt. Je to-do-lijst werk je soepel af, mensen lachen om je grappen, je voelt je sterk. Maar stel dat je opstaat met zelfkritiek, twijfels en een negatief beeld: dan lijken diezelfde taken eindeloos, je komt minder overtuigend over, en zelfs je grappen landen niet. De situatie is hetzelfde: jij bent anders. Topsporters herkennen dit als geen ander. Als het ‘tussen de oren’ niet goed zit, daalt de prestatie. Een positieve mindset maakt het verschil.

Stemming en lichaamstaal

Hoe creëer je dan die positieve stemming? Karin vroeg ons om na te denken over wat we leuk vinden: muziek luisteren, lezen, reizen, in de hangmat liggen, chocola eten… Iedereen noemde iets anders. Maar wat je leuk denkt, is nog niet hetzelfde als hoe je je daadwerkelijk voelt.

We deden een oefening:

• Ga staan met je hoofd omlaag, een frons op je gezicht en hangende mondhoeken. Voel je je nu blij? Natuurlijk niet.
• Vervolgens stonden we rechtop, schouders naar achteren, wenkbrauwen en mondhoeken omhoog. Voel je je nu somber? Ook dat is lastig.

De conclusie: lichaamshouding beïnvloedt je stemming. En stemming bepaalt je gedrag.

Gedrag = zintuigelijke voorstelling + lichaamshouding + ademhaling

Wil je gezond leven en beginnen met sporten? Dan helpt het om een positieve stemming op te roepen. Maar op dag vier lig je misschien toch nog even in bed en wint het gemak het van je goede voornemens. Er is dus méér nodig dan een goed voornemen of een positieve houding alleen.

Interne voorstellingen en overtuigingen

Wat je tegen jezelf zegt, doet ertoe. Zeg je: “Ik wil niet ziek zijn”, dan maak je onbewust een beeld van ziek-zijn – en dat werkt tegen je. Zeg je: “Ik wil gezond zijn”, dan roep je een positieve voorstelling op. Jouw beeld van ‘gezond’ is bovendien anders dan dat van je patiënt. Ieder mens creëert zijn of haar eigen werkelijkheid.

Per seconde ontvangt ons brein 1,1 miljard (!) prikkels. Gelukkig kunnen we er slechts 5 tot 9 bewust verwerken. De rest wordt gefilterd: we laten dingen weg, vervormen en generaliseren. Hoe je filtert wordt o.a. bepaald door je herinneringen, waarden en overtuigingen.

Wat betekent dat in de praktijk? Jij ziet maar een deel van jezelf in de spiegel en dat geldt ook voor hoe je anderen ziet. Ieder mens is meer dan je op het eerste gezicht denkt. Wat jij invult over een ander, zegt vaak meer over jouw eigen filters dan over de werkelijkheid.

De invloed van overtuigingen

Een overtuiging is krachtig. Als je jezelf vertelt: “Mijn rechterarm is slap, ik ben slap…”, dan voelt die arm inderdaad zwakker. Maar zeg je: “Wat er ook gebeurt, deze arm buigt niet door”, dan activeer je kracht. Overtuigingen bevestigen zichzelf, omdat je de wereld filtert op wat je gelooft.

In een behandelkamer kan dit botsen. Jij zegt tegen een patiënt: “U moet drie keer per dag poetsen.” Maar de patiënt denkt: “Dat gaat mij nooit lukken.” Jullie overtuigingen botsen – en dan begint vaak het overtuigen. Maar dat werkt zelden. Je komt in een soort moeras van miscommunicatie terecht.

Ego-posities en communicatie

We communiceren vanuit verschillende ego-posities:

• Het kind-ego, waarin ook oude emotionele ‘kerven’ opgeslagen zitten.
• Het volwassen-ego, dat rationeel, bewust en empathisch is.
• De opvoedende ouder-ego dit is een ego-toestand die zich manifesteert als sturend en zorgend. Deze kan positief zijn (voedende ouder) of negatief (kritische ouder).

Wanneer de een spreekt vanuit de opvoedende ouder- ego positie heeft de ander altijd de neiging om vanuit het (gekwetste) kind-ego te reageren.

Als jij zegt: “Je moet wel luisteren!”, en de patiënt wordt ergens in geraakt vanuit het gekwetste kind, dan gaat hij zich verzetten. Jij wordt op jouw beurt ook geraakt en gaat corrigeren en voor je het weet zitten twee innerlijke kinderen tegenover elkaar te vitten.

Vertragen
De oplossing? Vertragen. Even ademen. Vraag jezelf: Hoe oud voel ik me nu eigenlijk? Alleen dan kun je terugschakelen naar volwassen gedrag. Twee volwassen ego’s die communiceren gaan geen strijd aan.

We zijn vaak op zoek naar wat we missen – maar je kunt ook leren te kijken naar wat er al wél goed gaat.

Een andere benadering

In plaats van eindeloos in het probleem te graven, stelde Karin een krachtige vraag:

“Welke stemming heb je nodig om dit probleem op te lossen?”

Alles begint bij stemming. Daarmee kun je jouw gedrag beïnvloeden – en dat van de ander beter begrijpen. Communicatie, leiderschap en persoonlijke ontwikkeling beginnen allemaal met de manier waarop je kijkt, denkt, voelt en handelt.

 

Heidi Peeters is mondhygiënist en NLP-coach (Neuro Linguïstisch Programmeren) voor tandheelkundig personeel. NLP richt zich op het heractiveren van aanwezige hulpbronnen in het eigen systeem. Met meer dan 30 jaar ervaring in haar eigen praktijk brengt zij een unieke combinatie van vakinhoudelijke kennis en coachingsvaardigheden, gericht op het verbeteren van patiëntenzorg en de ondersteuning van tandheelkundig personeel. Haar professionele aanpak wordt gekenmerkt door integriteit, warmte, avontuur en een sterke focus op kwaliteit. Sinds 2013 zet Heidi zich bovendien via Stichting Dutch Dental Care in voor vrijwillige tandheelkundige hulp in Kenia.

Karin Prince is een internationaal gecertificeerd NLP-trainer en oplossingsgericht coach met een medische achtergrond (HBO-V) en jarenlange ervaring in de jeugdzorg. Haar opleidingen volgde ze bij hoog aangeschreven instituten, wat haar deskundigheid in Neuro Linguïstisch Programmeren en coaching verder versterkt. Met humor, energie relativeringsvermogen en professionaliteit creëert Karin de juiste sfeer voor leren, presteren en veranderen, waarbij ze uitgaat van het principe dat complexe problemen vaak eenvoudige oplossingen vragen.

Verslag door Lieneke Steverink-Jorna, mondhygiënist, voor dentalinfo.nl van de lezing van Heidi Peeters en Karin Prince tijdens het symposium Persoonlijk leiderschap in de mondzorg van ACTA Dental Education.