cardiovasculaire pathologie

De link tussen orale en cardiovasculaire pathologie

Micro-organismen in het bloed en de ontstekingsreacties die daaruit voorvloeien dragen bij aan de ontwikkeling van hart en vaatziekten. Er is een link met de mondgezondheid aangezien er ook geregeld bacteriën uit de mond worden teruggevonden in het vaatstelsel. Welke mogelijke rol spelen orale bacteriën op de epidemiologie en pathofysiologie van hart en vaatziekten?

Verslag van de lezing van cardioloog dr. Robert Riezebos, tijdens het VMTI-congres.

Artherosclerose en endocarditis staan hoog in de lijst van doodsoorzaken in Europa. We leven in een bijzondere tijd. We hebben nog nooit in een tijd geleefd waarin zo’n aanslag op hart- en vaten wordt gepleegd, wat een gevolg is van het steeds ouder worden van de mens. We hebben te maken met ziekten waar evolutionair niet op geselecteerd is.

Artherosclerose
Artherosclerose begint al op een relatief jonge leeftijd. In kadaverstudies is aangetoond dat op 20-jarige leeftijd al schuimcellen aan de vaatwand voorkomen. Op latere leeftijd (mannen van 50 jaar en vrouwen van 60 jaar) ziet men de vorming van plaques, en nog wat later calcificaties. Het probleem zit hem niet zo zeer in de plaques maar meer in de complicaties die kunnen ontstaan als atheroom in aanraking komt met bloed. Dan vormt er zich een stolsel en dit kan acuut het bloedvat afsluiten waardoor er een hartinfarct kan optreden en dat kan levensbedreigend zijn.

CT-techniek
Het hart en bijbehorende bloedvaten kan men tegenwoordig mooi in beeld brengen door middel van bijvoorbeeld een CT-scan. Plaques en calcificaties kunnen daarbij gedetecteerd worden. In het begin ziet men met name cholesterol deposities ontstaan. De kalk treedt pas vrij laat op. Tegenwoordig kan er bekeken worden hoe de doorbloeding van de hartspier is; dit kan gemeten worden. Anatomie en fysiologie kunnen gecombineerd worden. Men kan hiermee bepalen of – en welke – vernauwing klachten geeft. Als een plaque bepaalde karakteristieken heeft, bijvoorbeeld of het veel cholesterol bevat, dan is het een plaque die een infarct kan geven. Op deze manier kunnen we steeds beter voorspellen wat het risico van de patiënt is en hoe we dat moeten gaan behandelen, ook als de patiënt nog klachtenvrij is.

Behandeling na contact met 112
Riezebos toonde een hartfilmpje waarop afwijkingen waren te zien van iemand die 112 had gebeld met acute pijnklachten op de borst. De patiënt gaat in het geval van een acuut hartinfarct meteen door naar de hartkatheterisatiekamer. Via de lies of pols wordt er dan een afbeelding gemaakt van de kransslagvaten. Bij deze patiënt was er een acute verstopping opgetreden. Er werden meteen medicijnen gegeven om de bloedvaten te verwijderen en er werd een stent geplaatst om de verstopping op te heffen. Stents zijn hele kleine metalen buisvormige veertjes die in het vat worden geplaatst om het open te houden, anders veert het vaak weer terug. Dat is momenteel de standaardbehandeling van een acuut hartinfarct. Vroeger was de mortaliteit, het risico op overlijden, 50%. Tegenwoordig is dit nog maar 3%.

Wat heeft dat met het gebit te maken?
In de mond zit ook (een ander soort) plaque en er is een relatie tussen parodontitis en hart- en vaatziektes. Het is nog steeds minimaal wat hierover gepubliceerd is, maar er is een toenemende  interesse. Parodontitis als ziekte bestaat waarschijnlijk al veel langer dan artherosclerose. De toename van parodontitis is ontstaan na de domesticatie van planten en dieren. De verandering van het orale microbioot trad op door het veranderde dieet. Ook bij mensapen is dit het geval, weliswaar niet op dezelfde schaal als bij mensen. Bij mensen zien we heel veel parodontitis en bij mensapen veel minder. Ook komt atherosclerose bij mensapen veel minder voor. De cardiale anatomie komt wel verbazingwekkend met elkaar overeen.

Waardoor kan parodontitis leiden tot atherosclerose?
Het pathofysiologisch mechanisme – waardoor parodontitis kan leiden tot atherosclerose – is nog grotendeels onbekend. Het blijkt wel multifactorieel te zijn. De bacteriën uit de mond verspreiden zich door het bloed, en kunnen op die manier artherosclerose veroorzaken. Parodontitis geeft echter ook een acute fase respons en dat leidt er toe dat bloedvaten veel kwetsbaarder worden. Hierdoor kan een plaque scheuren waardoor er een infarct kan ontstaan. Dat is de theorie er achter maar of dat nu tot de professionals die in de cardiologie werken is doorgedrongen? Riezebos: “Nee, ik ben net in Rome geweest bij het grootste cardiologiecongres, maar ook daar was er niks over te vinden. Dus er is nog veel pionierswerk te doen.”

Risicoverhoging
Interessant is de relatie met de P. gingivalis, een gram negatieve staafvormige anaerobe bacterie. Die bacterie blijkt in de ontwikkeling van artherosclerose een belangrijke rol te spelen. Deze bacterie werkt in op verschillende mechanismen, met name van proliferatie van gladde spiercellen en ontwikkelen van schuimcellen. Het zorgt er ook voor dat bloedplaatjes kleveriger worden. Dat zijn allemaal componenten die kunnen meespelen in het optreden van een hartinfarct. Uit onderzoek van ACTA blijkt dat parodontitis een risicoverhoging van 60% op een infarct of op een CVA of angina pectoris geeft. Omgerekend verhoogt de aanwezigheid van parodontitis de vaatleeftijd gemiddeld met 5 jaar. Roken doet dit met 10 jaar. Geeft behandeling van parodontitis dan een vermindering van het risico? Dit is nog onvoldoende onderzocht.

Casus hartkleppen en endocarditis
Over endocarditis durft Riezebos al wel meer te zeggen. Hij gaf een casus van een patiënt:

“Vorige week maandag voelde Roel zich opeens heel slecht: hoofdpijn, hoge koorts. Na een week flinke koorts en af en aan naar het ziekenhuis gaan en testen doen, is Roel afgelopen maandag opgenomen in het ziekenhuis. De zaterdag ervoor kreeg hij nog een slokdarmecho om te zien of er geen bacteriën op de kunstklep zouden zitten. Maar dat konden ze toen niet zien. Daarna zijn we dan ook gewoon naar huis gegaan.

Afgelopen maandag zijn er nog wat andere testen gedaan om te bekijken waar die hoge koorts toch vandaan zou komen. ’s Ochtends om 10:00 uur, na het bloedprikken, is hij onwel geworden. Ik was er nog bij toen hij wegviel maar pas later werd duidelijk dat dit een herseninfarct was. Roel belde me nota bene zelf met dubbele tong op uit het ziekenhuis, dat dit gebeurd was. Ik was echt als verdoofd, kon het niet geloven.”

Dit is een van de meest gevreesde complicaties bij endocarditis: het losschieten van een vegetatie bacteriën naar het brein. Roel heeft het uiteindelijk niet gehaald, dit is de realiteit. Het is een ziektebeeld wat zo’n 300 jaar geleden voor het eerst is beschreven. Endocarditis krijg je niet zomaar, er moet spraken zijn van een bacteriemie (bacterie in de bloedbaan) en er moet sprake zijn van kwetsbaar klepweefsel waar de bacterie zich op kan hechten. Klepziekte neemt in Nederland behoorlijk toe door de vergrijzing. Hartkleppen zijn opgebouwd met verschillende vezels en met name bij het sluitvlak kunnen zich de bacteriën vasthechten. De impact van endocarditis is groot en behandeling is moeilijk, intensief en langdurig. Ongeveer 20% van de mensen overlijdt aan de ziekte. Met name kunstklependocarditis is moeilijk te behandelen. Vandaar dat zij een profylaxe moeten innemen voor bepaalde tandheelkundige behandelingen.

Microbiologisch patroon
In de afgelopen 50 jaar is het microbiologisch patroon van endocarditis veranderd. Staphylococcus aureus endocarditis neemt toe in incidentie en dat is nu juist de bacterie die een enorme destructie geeft en een heftig acuut ziektebeeld. Andere bacteriën, waaronder ook mondbacteriën, zien we iets minder. Misschien wel door het goede werk van de professionals in de mondzorg. Momenteel wordt ongeveer 1/5 van het totale aantal endocarditis gevallen door orale bacteriën veroorzaakt. De relatie mond-hart lijkt hier dus duidelijk aanwezig. Bacteriën die in het hart groeien, zijn dezelfde als die in de mond groeien.

Diagnosticeren van endocarditis
Het losschieten van bacteriën is op de huid te zien. Vooral op handen en voeten. Soms heel duidelijk aanwezig, soms zijn het maar splinterbloedinkjes die wijzen op endocarditis. Het belangrijkste middel om endocarditis te diagnosticeren is het echo-apparaat. Door nieuwe technieken kan dit steeds mooier en beter in beeld worden gebracht. Ook losschietende prothesekleppen, gaten en abcessen kunnen hiermee gezien worden. De laatste jaren kan ook de PET-CT worden ingezet. Ook kan hiermee soms worden gezien waar het focus zit. Zo zien we soms de tanden ‘oplichten’ als focus. Als het gebit wordt behandeld, “focus vrij” wordt gemaakt, kan daarna een (nieuwe) klepprothese worden geplaatst.

Complicaties endocarditis

  • Acuut hartfalen door klepdestructie
  • Geleidingsstoornis, AV-blok
  • Embolisatie van vegetaties

Een embolie vanaf de hartklep kan overal terecht komen. Merendeel in het brein, in het hart zelf, in de huid of in de nier waardoor men bloed kan gaan plassen. Tegenwoordig kan beter voorspeld worden of embolie zal optreden en wanneer. De eerste dagen na starten van antibiotica of therapie zijn het meest riskant. Na 4 weken behandeling gaat het aantal gevallen van embolie gelukkig snel achteruit. 50% van de complicaties wordt uiteindelijk in de OK opgelost. Dit gebeurt met een open-hart operatie.  Volgens onderzoek wordt hierin in 16% van de gevallen nog niet de richtlijn gevolgd. Daar valt dus nog wat te verbeteren en daarom zijn gespecialiseerde teams en ziekenhuizen gewenst. Het herstel kan sneller dan voorheen doordat er betere, minder invasieve operatie technieken zijn ontwikkeld. De mortaliteit is helaas nog niet lager, waarschijnlijk doordat mensen met endocarditis tegenwoordig ouder zijn, de aanwezigheid van agressievere en resistente bacteriën en door meer protheseklep gerelateerde infecties.

Conclusies

  • Orale en cardiovasculaire gezondheid gaan hand in hand
  • Causale relaties bestaan, deze zijn echter complex
  • Parodontitis is waarschijnlijk de oudste en jongste (modificeerbare) cardiovasculaire risicofactor
  • Endocarditis is zeldzaam, maar heeft als ziekte een grote impact
  • Een goede orale hygiëne geeft de belangrijkste preventie

Riezebos sloot af met een boodschap van 2600 jaar voor Christus, een chinees gezegde:

quotescover-jpg-53

Verslag door Lieneke Steverink-Jorna, mondhygiënist, voor dental INFO, van de lezing van cardioloog dr. Robert Riezebos tijdens het VMTI-congres Focus.

 

 

 

/door Lees meer over: Medisch | Tandheelkundig, Thema A-Z
posterieur

Wat is de beste materiaalkeuze voor de posterieure regio?

Volledige keramische restauraties worden steeds meer routinematig toegepast door tandartsen. De ontwikkelingen op het gebied van keramiek gaan snel, ook door innovaties zoals CAD-CAM technologieën. Een update over de beste materiaalkeuze voor de posteriorregio.

In deze lezing bracht prof. dr. Daniel Edelhoff tandartsen up-to-date over wat tegenwoordig de beste materiaalkeuze is voor de posteriorregio. In het artikel ‘All-ceramic restorations in different indications’ beschrijft Edelhoff verschillende casussen met de toepassing van keramiek.

 

 

 

 ‘’Als je niet gelooft in adhesie, dan rij je niet in een auto, ski je niet, tennis je niet, vlieg je niet.‘’
Prof. dr. Edelhoff

Slijtage
Glaze op keramiek verdwijnt in de contactregio. Uit 3D-slijtage onderzoek blijkt 100 micron slijtage, dit is meer stabiel en harder dan tandweefsel. (Güth, 2016) Posterior beschermt anterior in occlusie.

Anterior beschermt posterior in dynamische occlusie.

Materiaalkeuze inlays

Het blijkt dat Empress als materiaal minder goed presteert dan E-max.  De minimale dikte voor het materiaal lithiumdisilicaat is 1mm. Het materiaal lithiumdisilicaat kan dunner zijn als de onderlaag glazuur is (0.6mm).  In h et onderzoek van Sasse et al. Wordt een dikte van 0.7-1.0mm geadviseerd voor lithiumdisilicaat. De fractuurresistentie is dan 610 N tot wel 3390 N. (Sasse, 2015) In een klinische studie evalueert Edelhoff 216 keramische onlays (lithiumdisilicaat): van 79 layered veneers tonen 4,5% major chipping en 7,4% minor chipping. 137 monolitiche onlays, met een minimale occlusale dikte van 1mm kennen geen falingen. In de toekomst zal volgens Edelhoff steeds meer gekozen worden voor ultra-dunne (0.3-0.5mm) CAD-CAM gefabriceerde composieten en keramische occlusale veneers. (Schafer, 2015)

Het materiaal Lava Ultimate (3M ESPE) is een combinatie van composiet en keramiek, 79% bestaat uit fillers. Een alternatief is Enamic Vita, wat als voordeel heeft dat je het kunt etsen. Echter zijn er nog geen lange termijn resultaten bekend.

Tandkleurige splint (polycarbonate) wordt door de tandtechnieker gemaakt en kan gebruikt worden om de beetverhoging uit te testen. Een beetverhoging van 2 mm is te weinig voor een tandheelkundige splint. Freeway space hoeft niet hetzelfde te zijn als voor behandeling in een situatie zonder slijtage.(Edelhoff, 2014)

Conclusie
Er zijn minder verkleuringen van keramiek, dan van composiet. Uit onderzoek blijkt dat zirconia bilayer minder sterk is dan monolayer lithiumdisilicaat. Gebaseerd hierop is het advies monolitisch lithiumdisilicaat te gebruiken.

Materiaalkeuze full-prep kronen

Preparaties voor volledige kronen zijn vaak te conisch, daarom is het advies van Edelhoff om adhesief te cementeren. Als er een ferrule is van 4mm en parallel geprepareerd, kan overwogen worden om conventioneel (glasionomeer) te cementeren. Variolink esthetisch DC wordt als adhesief cement gebruikt, glasionomeer voor implantaat kronen. Porselein kronen zijn 10% beter dan composiet kronen blijkt uit onderzoek van Vanoorbeek et al. (2010).

Keramiek moet je met de hand polijsten, glaze verdwijnt na enkele maanden. Kronen van monolytisch zirconia worden geassocieerd met meer slijtage van glazuur van antagonisten, in vergelijking met natuurlijk glazuur. (Stober, 2014)

Monolytisch zirconia moet handgepolijst zijn, anders wordt het in de mond net schuurpapier voor de antagonist. (Frevert, 2015).

Zirconia is sterk maar opaak van kleur. Bij een hogere temperatuur tijdens het sinteren kan het materiaal meer translucent gemaakt worden. Het blijkt dat sinteren boven de 1500, zirconia slechtere resultaten geeft. Een alternatief zou nog kunnen zijn: het elimineren van alumnia. Dat  geeft ook meer translucentie. Advies van Edelhoff: blijf bij het traditionele zirconia.

In de USA wordt veel BruxZir gebruikt, maar lange termijn resultaten zijn nog niet bekend. Als basis van bruggen gebeurt hier vaak niks mee, maar vaak zit het probleem in chipping van het opgebakken venering materiaal.

Conclusie
Prof. dr. Daniel Edelhoff gelooft niet in polymeerkeramiek. Lithiumdisilicaat is een goed alternatief voor een metaal/porselein kroon, volgens hem. Goud vindt hij het meest betrouwbare materiaal, gevolgd door lithiumdisilicaat.

Prof.dr. Daniel Edelhoff is in Düsseldorf opgeleid tot Certified Dental Technician waarna hij tandheelkunde ging studeren in Aachen. In 1994 behaalde hij de titel Doctor of Medical Dentistry. Hij deed promotieonderzoek en werkte aan de universiteit van Portland, Oregon. In 2003 promoveerde hij aan de Universiteit van Aachen. Hij is nu hoogleraar en hoofd van de afdeling ‘Prosthodontics and Dental Material Sciences’ op de Ludwig-Maximillians Universiteit in München. Sinds 2014 is hij actief lid van The European Academy of Esthetic Dentistry (EAED). Edelhoff is redacteur van het onderzoek tijdschrift Clinical Oral Investigatons.

Verslag door Joanne de Roos, tandarts en docent UMCG, voor dental INFO van de lezing van Daniel Edelhoff tijdens het congres Posterior2016 van Bureau Kalker.

/door Lees meer over: Implantaten, kronen en bruggen, Thema A-Z
amalgaamvulling

Europees parlement stemt voor verbod amalgaamvulling per juli 2018

Afgelopen dinsdag steunde een ruime meerderheid van het Europees Parlement een nieuwe wet voor een verbod op amalgaamvullingen bij kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven.

Compleet verbod

Dankzij een ruime meerderheid zal de wet zal per 1 juli 2018 ingaan. Het gebruik van amalgaamvullingen zal dan volledig verboden worden bij kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Eerder werd er door het Europees Parlement al een voorstel neergelegd om per 2022 het gebruik van amalgaam volledig te verbieden. Dit bleek echter niet haalbaar en zal naar verwachting worden doorgeschoven naar 2030.

Beperking import

Momenteel wordt er door veel tandartsen in landen in de EU, zoals Nederland, Duitsland en Frankrijk, al zeer voorzichtig omgegaan met het gebruik van amalgaamvullingen. In totaal gaat er maar een kwart van de jaarlijkse 75 ton gebruikte kwik in de EU naar de tandheelkunde.

De nieuwe wetgeving zal zorgen voor een toenemende beperking van de import wat veel positieve gevolgen heeft voor de gezondheid en het milieu. Bask Eickhout van Groenlinks noemde het verbod dan ook een grote overwinning voor de volksgezondheid en het milieu.

Bron:
Skipr, ANP

/door Lees meer over: Restaureren, Thema A-Z
nagelbijters

Veel darmbacteriën in de mond van nagelbijters

Voor veel mensen is het een dagelijkse gewoonte: nagelbijten. Nagelbijten (onychofagie) wordt geassocieerd met stress of verveling. Maar deze gewoonte is schadelijk voor het gebit.

Volgens onderzoek gepubliceerd in de Journal of Oral and Maxillofacial Pathology hebben nagelbijters meer darmbacteriën (Enterobacteriaceae) in de mond dan niet-bijters. Door deze bacteriegroei kunnen nagelbijters meer problemen krijgen met hun spijsvertering.

Blootstelling aan bacteriën
Enterobacteriaceae is een groep gramnegatieve bacteriën die infecties van het spijsverteringsstelsel of andere organen in het lichaam kunnen veroorzaken.

Onderzoek
In totaal waren er 244 deelnemers: 122 patiënten die dagelijks nagelbijten en 122 niet-bijters. Alle proefpersonen waren tussen de 11 en 15 jaar oud. De speekselmonsters werden verzameld met behulp van een mondspoeling waarna de monsters zijn onderzocht.

Resultaten
Enterobacteriaceae werden gedetecteerd in het speekselmonster van 80 (65,6%) van de 122-nagelbijters en in slechts 10 (8,2%) van de 122 niet-bijters. E. Coli was de meest voorkomende bacterie.

Prevalentie
Meer onderzoek is nodig om de prevalentie van Enterobacteriaceae in kaart te brengen. De auteurs benoemen wel dat personen die chronisch nagelbijten goede hygiëne-instructies moeten krijgen van specialisten om besmetting te voorkomen.

Tandvlees beschadigen
Nagelbijten kan ook problemen met het tandvlees veroorzaken. De European Journal of Dentistry publiceerde een case over een tandvleesaandoening bij een 14-jarig meisje als gevolg door tijdens het nagelbijten per ongeluk haar tandvlees te krabben. Hierdoor ontstond een open wond waar zich een infectie ontwikkelde.

Tandenknarsen
Mensen die nagelbijten door stress hebben een hoger risico op tandenknarsen (bruxisme). Tandenknarsen voert druk uit op de kaak en leidt tot slijtage van het tandglazuur. Hoewel tandenknarsen niet per se een tandheelkundige aandoening is, kan het wel een scala van tandheelkundige problemen veroorzaken.

TMJ aandoeningen
Intens nagelbijten kan ook leiden tot de ontwikkeling van kaakgewricht (TMJ) stoornissen. Al meerdere onderzoeken hebben een causaal verband aangetoond.

Middelen om te stoppen
Een gebitsbeschermer of anti-nagelbijt-lak kan helpen om verdere tandschade te voorkomen. Daarnaast moeten nagels kort gehouden worden en manieren gevonden worden om stress te reduceren. Voorkomen is immers altijd beter dan genezen.

Bronnen:
Journal of Oral and Maxillofacial Pathology
European Journal of Dentistry

/door Lees meer over: Medisch | Tandheelkundig, Thema A-Z

Foto-compilatie handen patiënt in de stoel

Er zijn veel verschillende manieren waarop de patiënt zijn handen neerlegt als hij in de stoel ligt. Hierachter schuilt een unieke lichaamstaal die veel kan zeggen over de gemoedstoestand van de patiënt.

Het Duitse tijdschrift Zeit wijdde onlangs een leuke documentatie hieraan. Verschillende foto’s werden gepubliceerd van patiënten in de ligstoel, van losjes langs het lichaam tot gespannen in een kommetje.

handen patiënt

/door Lees meer over: Pijn | Angst, Thema A-Z
Four handed dentistry

Four handed dentistry: tijdsbeparing en minder fysieke klachten

Four handed dentistry is een werkorganisatie waarbij de assistente tijdens de behandeling zonder onderbreking aan de stoel assisteert. Op deze manier kan tijd worden bespaard en kan er vloeiend worden gewerkt. Ook vermindert het de kans op fysieke klachten bij de behandelaar, omdat ongunstige zithoudingen en het reiken naar materiaal wordt voorkomen.

Herluf Skovsgaard, tandarts, trainer en specialist op dit gebied noemt het treffend: ‘Dancing Hands’. Naast tijdbesparing en dus omzetverhoging, is dit wel een van de mooiste voordelen. De dansende handen, goed getraind en ervaren in het samenwerken, zorgen voor een soepele en vloeiende patiëntbehandeling. De behandelaar zit comfortabel, kan zonder hinderlijke onderbrekingen doorwerken en de assistent heeft een duidelijke actieve rol. Het is teamwork.

Dit artikel is geenszins een volledige handleiding voor deze werkwijze. Naast de theorie vergt four handed dentistry ervaring, een goede communicatie en synergie tussen beide teamleden. In de basis dient er vertrouwen, rolduidelijkheid en wederzijds respect te zijn, om deze vorm van teamwork te laten slagen.

Bent u geïnteresseerd om op deze manier te werken in uw praktijk? In dit artikel vindt u een basis om mee te starten.

Complete voorbereiding

Omdat de assistent volledig aan de stoel werkt, is er geen tijd om tussendoor weg te lopen om instrumenten, wattenrolletjes of wigjes etc. te pakken. Four handed dentistry begint dus al terwijl de patiënt in de wachtkamer zit met het lezen van de patiëntenkaart, communiceren over de behandeling en het volledig indekken van de instrumententray. De assistente loopt tijdens de behandeling altijd een stapje vóór op de behandelaar, zodat instrumenten en materialen altijd op tijd worden aangegeven.

Operating zones

Het werkgebied rondom de patiënt wordt de ‘operating zone’ genoemd (zie plaatje, uitgaande van een rechtshandige behandelaar). Het is van belang dat beide teamleden zich aan deze zone indeling houden. Instrumenten worden alleen aangereikt binnen de transfer zone en nooit boven het hoofd van de patiënt. In de statische zone wordt niet gewerkt. In de ideale situatie zit de behandelaar tussen 9-10 uur, dan kan de assistente het makkelijkst recht tegenover de behandelaar zitten. Zit altijd in ritssluitingzit.

Four handed dentistry

Ritssluitingzit

In de ideale situatie zijn behandelaar en assistent ongeveer even lang, zodat beiden voldoende beenruimte hebben onder de stoel en de assistent haar armen niet onnodig hoeft te heffen. Daarbij mag de assistent net wat hoger zitten dan de behandelaar, voor goed zicht. Zit dicht bij elkaar en in ritssluitingzit, met de benen om en om. In deze positie kan de assistent met de behandelaar meedraaien tot deze in de 11-uurs positie zit, daarna wordt bij de meeste opstellingen een gunstige zithouding voor de assistente bijna onmogelijk en zal ze moeten gaan staan – wat niet ten goede komt aan de soepele four handed techniek.

Het is zeer ongunstig om in de parallelzit te werken, waarbij de assistent zit met de benen naast de behandelstoel. Om bij de mond van de patiënt te kunnen komen, zal de assistent dan langdurig opzij moeten buigen. Voorwaarde voor het zitten in de ritssluitingzit is dat de patiëntstoel voldoende horizontaal geplaatst is, zodat er voldoende ruimte onder de stoel is voor de benen.

Ritssluitingzit

Ritssluitingzit

Patiëntentray

Voor het organiseren van materialen en instrumenten worden veel verschillende trays gebruikt. Uitgangspunt is dat de patiëntentray zich altijd op de juiste werkhoogte en – afstand bevindt, zodat de behandelaar én assistent niet hoeven te draaien of reiken om bij het materiaal te kunnen komen.

Er zijn veel mogelijkheden voor de locatie van een patiëntentray, waarbij veel oplossingen ongunstig zijn. Vaak zijn trays te hoog geplaatst of te ver weg, waardoor een soepele four handed dentistry niet mogelijk is. Een simpele, efficiënte en toegankelijke tray is de Bodytray. Deze wordt op de borst van de patiënt gelegd, vlak voor de kin en is daardoor bereikbaar voor zowel de behandelaar als de assistent. Hiermee is meteen de juiste werkhoogte en – afstand bereikt. Daarnaast is de Bodytray is te gebruiken in elke praktijk, en bij elke behandeling. De Bodytray wordt vlakbij de mond van de patiënt geplaatst, zodat de dynamische instrumenten niet te ver weg hoeven worden geplaatst.

Voor de patiënt wordt de Bodytray meestal niet als storend ervaren, door het vervormbare kussen, wat zorgt dat de tray stabiel en aangenaam aanvoelt.

Gebruik Bodytray

Gebruik Bodytray

Concepten four-handed dentistry

De manier van four handed dentistry kan verschillen op basis van persoonlijke voorkeur en ervaring. De behandelaar en assistent kunnen op drie niveaus samenwerken, te weten:

  • Concept minimaal: de assistent hanteert de afzuiging en de meerfunctiespuit. De assistent moet hierbij beschikken over een afzuigunit en meerfunctiespuit binnen haar bereik.
  • Concept medium: als bovenstaande, met het overreiken van handinstrumenten. Het gebruik van de Bodytray is hierbij een goede oplossing.
  • Concept maximaal: als bovenstaande, met het overreiken van dynamische instrumenten. Strikte voorwaarde hierbij is het gebruik van een zweepunit die boven de borst van de patiënt wordt geplaatst, richting de assistent.

Na afloop dient de instrumentenconsole van de zweepunit naar de assistentenzone te kunnen worden geplaatst, zodat de assistente de reinigingswerkzaamheden kan doen, alsmede indekken voor de volgende patiënt.

Dancing hands

Werken met four handed dentistry kan uw praktijk direct een impuls geven, door de hogere productiviteit. Er is minder kans op fysieke klachten en de vier dansende handen zorgen voor een geroutineerde, ononderbroken en rustige behandeling. Het vereist een intensieve gelijkwaardige samenwerking binnen het mondzorgteam, waarbij beide leden van het team goed zijn opgeleid en hun eigen taak weten.

Bronnen:
D.M. Voet; Assisteren bij behandelingen; bsl 2007; ISBN 9789031349494, Hokwerda et al; analyse en aanbevelingen voor een optimale werksituatie bij four handed dentistry; 2016, Herluf Skovsgard, Dancing Hands ISBN-10 185097263X, afbeeldingen: dentalergo.com, UMCG CTM, Tandheelkunde Zonnestraal.

Door:
Amber Denekamp, bedrijfsoefentherapeut en specialist in dentale ergonomie – amber@aeflex.nl Gezond, comfortabel en klachtenvrij werken.

 

/door Lees meer over: Assisteren, Ergonomie, Thema A-Z
parodontitis

Promotie: relatie parodontitis, diabetes en hart- en vaatziekten

Bij parodontitis lopen het kaakbot en de bindweefselvezels veel schade op. Daarnaast zou de ziekte nog wel eens een effect kunnen hebben op diabetes mellitus en hart- en vaatziekten. Voor zijn promotieonderzoek onderzocht Wijnand Teeuw de relatie tussen parodontitis, diabetes mellitus en hart- en vaatziekten.

Vroege aanwijzing diabetes
In zijn onderzoek kwam Teeuw tot de conclusie dat ernstige parodontitis een vroege aanwijzing kan zijn van diabetes, gezien er in deze groep bijna twee keer zoveel nieuwe diabetespatiënten werden gevonden als in de groep met geen of milde parodontitis.

Verminderde conditie van vaatstelsel
Ook bestaat er een relatie tussen deze ernstige tandvleesontsteking, een verminderde conditie van het vaatstelsel en een verhoogde totale ontstekingsgraad in het lichaam. Ook werd met het onderzoek aangetoond dat een parodontale behandeling meestal zorgt voor een betere bloedsuikerregulatie bij diabetespatiënten, een verbetering van de conditie van het vaatstelsel en een verlaging van de totale ontstekingsgraad.

De promotie zal plaatsvinden op 10 maart 2017 om 11 uur. Wijnand Teeuw zal spreken. Daarnaast zullen Prof. Dr. Bruno Loos en Dr. V. E. A. Gerdes aanwezig zijn als promotoren.

Bron:
UvA

/door Lees meer over: Kennis, Onderzoek, Parodontologie, Thema A-Z
Sujin Lee

Koreaanse tandarts is Instagram-sensatie

De Koreaanse Sujin Lee is een van de huidige Instagram-sensaties met meer dan 91.000 volgers. Naast talrijke selfies en foto’s van heerlijk eten zijn er ook verwijzingen naar Lee’s beroep te vinden: ze is namelijk tandarts.

JeugdigKoreaanse tandarts is Instagram-sensatie
De jeugdige uitstraling van de Koreaanse houdt eenieder die naar haar foto’s kijkt voor de gek. Ze lijkt dan wel niet veel ouder dan haar vijftienjarige dochter in haar schilderijen, Sujin Lee is reeds 48 jaar oud. Of dit te danken is aan goede genen of het bewust leiden van een gezond leven blijkt niet uit de beelden.

TandheelkundiKoreaanse tandarts is Instagram-sensatiege activiteiten?
We kunnen enkel hopen dat het de tandheelkundige activiteiten zijn die hebben bijgedragen aan de jeugdige looks van de Koreaanse.

 

 

 

Koreaanse tandarts Sjeuro

Sjeuro

Bron:
Instagram

/door Lees meer over: Opmerkelijk, Thema A-Z
tandenstokers

ÖKO-TEST onderzoekt interdentale borstels en tandenstokers

Het reinigen van het gebit is van groot belang, maar niet altijd even makkelijk. Gelukkig kunnen vele verschillende interdentale borstels en tandenstokers hier een handje bij helpen. Het Duitse consumententijdschrift ÖKO-TEST ging de vergelijking aan en vergeleek verschillende producten op schadelijke stoffen en kans op beschadiging van tanden en tandvlees.

Weinig kans op schade
Vooral bij interdentale borstels, gemaakt van een flexibele draad met borstelharen, werd kans op beschadiging vermoed. Een onderzoek waarbij deze borstels werden gescand met een elektronenmicroscoop liet zien dat de uiteinden van de borstelharen van matige kwaliteit zijn. Fabrikanten gaven aan dat de borstelharen met de huidige stand van de technologie niet beter kunnen worden afgerond, maar dat deze wel voldoende zijn om beschadiging in de mond te voorkomen, alhoewel deze niet helemaal kunnen worden uitgesloten. Bij tandenstokers lijkt ook weinig te klagen, het risico op schade is nihil.

Geen schadelijke stoffen
Uit het onderzoek van elf interdentale borstels en zes verschillende tandenstokers bleek dat geen enkele van deze schadelijke stoffen bevat. Drie van de geteste objecten scoorden een “zeer goed”; de overige 14 een “goed”.

Bron:
ÖKO-TEST

/door Lees meer over: Mondhygiëne, Thema A-Z
IGZ-aanwijzing

IGZ aanwijzing voor tandprothetische praktijk in Rotterdam

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft een aanwijzing gegeven aan tandprothetische praktijk Dental Dentia in Rotterdam.

Verbeterpunten
De praktijk moet van de inspectie de vastgestelde tekortkomingen binnen twee maanden herstellen. Deze verbetermaatregelen liggen op het gebied van infectiepreventie, radiologie, organisatie en zorg – vooral bij dossiervoering.

Volgens de inspectie heeft de praktijk al eerder gevraagd verbetering aan te brengen. Dental Dentia kreeg toen drie maanden tijd hiervoor maar volgens de inspectie bleken de verbeteringen na deze periode niet te zijn doorgevoerd.

Indien de praktijk de tekortkomingen niet binnen twee maanden herstelt, dan kan de inspectie een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang opleggen.

/door Lees meer over: Inspectie, Thema A-Z
Stemwijzer mondzorg

Stemwijzer Mondzorg

De ANT heeft een vergelijking gemaakt tussen de verschillende politieke partijen op basis van hun mening en visie gericht op taakherschikking, het tekort aan tandartsen en de tarifering in de mondzorg.

De beroepsvereniging baseerde de stemwijzer op de inhoud van gesprekken die zij voerde met politici en op hun uitspraken tijdens de recente debatten.

De ANT heeft de stemwijzer aan alle betrokken politieke partijen voorgelegd vóór publicatie. Er volgt mogelijk nog een update omdat zij nog niet alle reacties van partijen hebben ontvangen. Deze partijen zijn niet in de stemwijzer meegenomen.

Lees ook een verslag van het Zorgdebat 2017

/door Lees meer over: Taakdelegatie | Taakherschikking, Tarieven, Thema A-Z
stijging mondzorg uitgaven

Stijging mondzorg uitgaven in Amerika tegen 2025

Uit een nieuw rapport blijkt dat de jaarlijkse Amerikaanse uitgaven voor mondzorg naar verwachting zullen stijgen tot 185 miljard dollar in 2025. Dit is een stijging van 52% in vergelijking met de 122 miljard dollar van 2016.

Stijgende gezondheidsuitgaven
Dit rapport werd op 15 februari 2017 gepubliceerd in Health Affairs en projecteert de nationale uitgaven aan gezondheidszorg met behulp van onlangs vrijgegeven gegevens van de Amerikaanse Centers for Medicare en Medicaid Services (CMS). De totale uitgaven aan gezondheidszorg in de Verenigde Staten zullen naar verwachting met 65% stijgen in vergelijking tot 2016, wat het bedrag op 5.549 biljoen dollar brengt.

Groei medische prijzen
Hoofdonderzoeker Sean Keenan, econoom bij de Office of the Actuary van CMS, zegt dat na de verwachte vertraging in uitgaven aan gezondheidszorg een geleidelijke groei te zien zal zijn. De verwachte snelle groei van de medische prijzen, die slechts gedeeltelijk worden gecompenseerd door een verwachte tragere groei in zowel gebruik als intensiteit van medische goederen en diensten, zal de uitgaven vervolgens weer verhogen.

Toename verzekeringen
Een andere belangrijke bevinding uit het rapport is dat de onverzekerde bevolking in de Verenigde Staten naar verwachting gedaald is in 2016 met 1.2 miljoen waarmee dit uitkomt op 28 miljoen mensen. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door toename in de dekking van verzekeringen door werkgevers en Medicaid.

Alle projecties die in het nieuwe rapport zijn gemaakt gaan er vanuit dat de huidige gezondheidszorg wetten niet veranderen. Met de wijzigingen in Obamacare zullen ook de projecties worden beïnvloed.

Bron:
drbicuspid.com

 

/door Lees meer over: Markttrends, Thema A-Z
Britse Oral Health Foundation: verlaag suikerhoeveelheid in ontbijtgranen

Britse Oral Health Foundation: verlaag suikerhoeveelheid in ontbijtgranen

De Oral Health Foundation heeft opgeroepen tot verlaging van het suikerniveau in sommige ontbijtgranen om de impact van toegevoegde suikers op tandbederf te verminderen. Een recent rapport stelde het hoge niveau aan suikers binnen deze voedselgroep vast.

Gevaarlijk voor kinderen
Het ‘Action on Sugar’ rapport laat zien dat sommige ontbijtgranen in het Verenigd Koninkrijk een gevaarlijk hoog niveau aan suikers bevatten, met name de varianten die voor kinderen op de markt worden gebracht. De standaard portie van dertig gram bevat in sommige gevallen een derde van de maximaal aanbevolen dagelijkse inname aan suiker voor een kind van vier tot zes jaar.

Beperking suiker
De Oral Health Foundation ondersteunt de oproep aan voedselfabrikanten om per direct nieuwe doelstellingen te stellen voor de beperking van suiker in verschillende categorieën van eten en drinken. Eerder werd er al met succes een zelfde soort programma voor de vermindering van zoutconsumptie vastgesteld. De stichting hoopt met de suikervermindering zowel tandbederf als obesitas en type 2 diabetes te voorkomen.

Fabrikanten verantwoordelijk
Dr. Nigel Carter, CEO van de Oral Health Foundation, zei: “Dit rapport is enorme eye-opening; veel te veel mensen beginnen hun dag met een enorme dosis suiker. Hieruit volgen grote risico’s voor hun gezondheid waarvan velen zich niet bewust zullen zijn. De fabrikanten moeten verantwoordelijk worden gesteld voor de risico’s die hun producten met zich meebrengen. Zij moeten deze wijzigen om de consument te beschermen tegen mogelijke schade.”

Problematisch

“Tandbederf is een enorm probleem in het Verenigd Koninkrijk. In het afgelopen jaar moesten er meer dan veertigduizend kinderen onder volledige narcose voor de verwijdering van tanden. Dit is hartverscheurend en zorgt voor zowel emotionele als fysieke pijn bij kinderen en hun ouders of verzorgers, evenals een enorm hoge rekening voor de uitvoering van deze procedures.”

Herformulering
Herformulering is de sleutel tot verandering. De vermindering van zoutconsumptie heeft al voor veel vooruitgang gezorgd in het Verenigd Koninkrijk. De stichting gelooft dan ook dat een aanzienlijke vermindering van suiker een soortgelijk resultaat op zal leveren.”

Stapsgewijs programma
“Er moet een systematisch, onopvallend en geleidelijk herformuleringsprogramma voor fabrikanten worden opgezet. De inhoud van dit programma moet progressieve doelstellingen geven voor elke categorie van voedsel en drinken. Dit zal zorgen voor een stapsgewijze verlaging van de bloedsuikerspiegel en een betere bescherming van de consument.”

Buiten de schijf
Ook in Nederland wordt er veel suiker gegeten tijdens het ontbijt. Brood met zoet beleg lijkt hiervoor de standaard te zijn. Volgens het Voedingscentrum valt dit onder ‘de dagelijkse keuze buiten de schijf’. Slechts vijftien procent van de dagelijkse energie zou hieruit voort mogen komen aangezien deze geen of een negatieve bijdrage leveren aan een gezonde voeding.

Nederland doet mee
Net als in het Verenigd Koninkrijk worden producten met teveel suiker ook in Nederland als gevaarlijk en schadelijk gezien. Deze tweet van Tandarts Arnhem laat grote verbazing zien over de hoeveelheid suiker in een product als Nutella, iets wat menige Nederlander iedere ochtend op zijn brood smeert. Het kan niet lang meer duren voordat er ook in Nederland een herformulering van bepaalde producten zal worden geëist.

 

/door Lees meer over: Mondhygiëne, Thema A-Z
roken

Roken verstoort mogelijk genezing na implantaatplaatsing

Rokers lopen het risico nadelige effecten te ervaren bij het plaatsen en gebruik van implantaten. Volgens een recent onderzoek vergroot roken de kans op verstoorde genezing na implantaatplaatsing in de zijdelingse delen van de onderkaak maar heeft het geen effect op de overlevingskans van implantaten. Daarnaast  is er bij rokers meer sprake van botverlies en ontsteking rondom de implantaten dan bij niet rokers.

Roken
Rokers blijken meer marginaal botverlies, diepere pockets, meer verlies van aanhechting en meer furcatieproblemen te hebben. Daarnaast blijkt dat bij rokers meer implantaatverlies plaats vindt in de bovenkaak dan in de onderkaak. Echter was er volgens de onderzoekers meer  informatie  nodig over het effect van roken op implantaten geplaatst in de zijdelingse delen van de onderkaak: “Zodat er weloverwogen beslissingen worden genomen en behandeling plannen worden verfijnd om de resultaten te optimaliseren.”

Onderzoek
16 mannelijke zware rokers (roken meer dan één pakje sigaretten per dag) en 16 mannelijke niet-rokers tussen de 25 en 65 jaar oud hebben deelgenomen aan het onderzoek. In totaal zijn er 45 implantaten bij de deelnemers geplaatst.

ISQ
De onderzoekers maakten gebruik van de schaal voor ISQ-meting (Implant Stability Quotient) om de stabiliteit van het implantaat te beoordelen in de eerste 12 weken na de implantatie. Veranderingen in de ISQ tijdens botgenezing duiden op veranderingen op de implantaat-botinterface. Bij de niet-rokers waren de ISQ waarden significant hoger dan bij de rokers bij 3, 4, 6 en 8 weken na de operatie. Volgens de auteurs geeft dit aan dat roken een negatieve invloed heeft op de osseointegratie. Daarnaast blijkt dat bij rokers er een daling is in de mineralisatiegraad van het bot, dat tevens effect heeft op de osseointegratie. Echter was bij zowel rokers als niet-rokers, geen implantaatverlies.

Levensduur implantaten
Na zes en twaalf maanden waren marginaal botverlies en de sonderingsdiepte  significant hoger bij rokers dan bij niet-rokers. Terwijl de  gemodificeerde plaque-index en sulcus bloedingsindex niet significant verschilden tussen de groepen. De auteurs vonden ook dat de sulcus bloedingsindex van rokers aanzienlijk hoger was na twaalf maanden dan na zes maanden: “Dit suggereert dat rokers een grotere kans hebben op het ontwikkelen van een ontsteking rondom de implantaten dan niet rokers.”

Verschillend
De auteurs merkten op dat hun resultaten in sommige opzichten verschilden van eerdere onderzoeken waaruit bleek dat roken geen significant effect heeft op de osseointegratie of marginaal botverlies. Mogelijke verklaring is dat er gebruik is gemaakt van verschillende implantaten in het onderzoek. “Meer onderzoek is nodig, met grotere patiëntenpopulaties om onze bevindingen te bevestigen,” concludeerden ze.

Bron:
Journal of Oral Implantology

/door Lees meer over: Implantologie, Thema A-Z
Toothcamp

Toothcamp vindt dit jaar plaats op 23 en 28 maart

Toothcamp is een jaarlijks evenement wat in het teken staat van het informeren en stimuleren van mondgezondheid bij kinderen. Dit jaar vindt het evenement plaats op 23 en 28 maart.

Promotie mondgezondheid
Het evenement is met name gericht op kinderen uit groep 8 en is gratis dus alle scholen kunnen hier langskomen met de groep 8-ers. Dit jaar vindt het evenement plaats op twee plekken in het land: op 23 maart in de RAI in Amsterdam en op 28 maart in de Brabanthallen Den Bosch. Het programma is gevuld met allerlei activiteiten waaronder scheikunde proefjes, spelletjes en theater. Initiatiefneemster Ira van Eelen wil door middel van beeld, muziek en humor het belang van mondgezondheid op een leuke manier onder de aandacht brengen. Ook heeft ze in samenwerking met de World Oral Health Day op 20 maart een maskeractie opgezet.

Bijdrage leveren
Er is een flyer beschikbaar die gebruikt kan worden als promotiemateriaal in de praktijk. Ook zijn er via de website voldoende mogelijkheden te vinden hoe je op andere manieren kunt bijdragen aan dit bijzondere initiatief, er zijn bijvoorbeeld tandartsen nodig maar ook creatieve ideeën zijn welkom.

Bron:
Toothcamp.nl

/door Lees meer over: Communicatie patiënt, Kennis, Mondhygiëne, Thema A-Z
Inspectie

IGZ aanwijzing voor Hilversumse tandartspraktijk

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft  een aanwijzing opgelegd aan Tandartspraktijk Van Hugten in Hilversum. De inspectie zag tijdens enkele bezoeken gebreken op het gebied van infectiepreventie, radiologie en op organisatorisch gebied.

Eerdere bezoeken
Sinds mei 2016 bezocht de inspectie de tandartspraktijk een aantal keer waarbij zij de tekortkomingen constateerde. Naar aanleiding van deze bezoeken stelde de inspectie verbetermaatregelen op maar deze zijn volgens de autoriteit nog niet uitgevoerd.

Twee maanden
De tandartspraktijk moet nu binnen twee maanden maatregelen nemen om de genoemd tekortkomingen te herstellen. Als dit niet wordt gedaan, kan de inspectie een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang opleggen.

/door Lees meer over: Inspectie, Thema A-Z
Speciaal-wijnglas

Speciaal wijnglas tegen wijnvlekken op gebit

Worden niet alleen uw witte shirts, maar ook uw witte tanden verpest door het drinken van rode wijn? Dat is heel goed mogelijk. Waar het nog niet duidelijk is of het drinken van rode wijn nou wel of geen positieve gezondheidseffecten met zich meebrengt, is het zeker dat de wijn zorgt voor lelijke aanslag op de tanden. Wino Sippers zou hier nog wel eens een oplossing voor kunnen bieden.

Minder vlekken, minder morsen
Deze nieuwe variant van het wijnglas, ontwikkeld in de Verenigde Staten, heeft een soort ingebouwd rietje waardoor de wijn minder snel in directe aanraking komt met de tanden. Hoe minder het druivensap het tandoppervlak bereikt, hoe minder kans op aanslag op de tanden. Extra voordeel is dat het glas als het ware pootjes heeft waardoor het makkelijk blijft staan, wat het morsgevaar vermindert.

Bron:
Youtube

/door Lees meer over: Mondhygiëne, Thema A-Z, Video
lintworm-verwijderen-via-mond

Artsen verwijderen via mond 1.90 meter lange lintworm bij Indiase man

De Indiase man leefde al maanden met heftige buikpijn. Na meerdere onderzoeken werd uiteindelijk door middel van colonoscopie vastgesteld dat de man een lintworm in zijn darmen had.

Deze parasiet wordt verspreid door de larven die gevonden kunnen worden in varkensvlees. Via een operatie aan de mond werd de worm verwijderd, welke inmiddels uitgegroeid was tot 1.90 meter. De man heeft er gelukkig geen blijvende schade aan over gehouden.

The New England Journal of Medicine beschreef de casus uitgebreid.

 

/door Lees meer over: Opmerkelijk, Thema A-Z
mondzorg-UvA

Onderzoekszwaartepunten mondzorg van de UvA

HoofdZaken is een filmserie over de onderzoekszwaartepunten van de UvA.

Een gezonde mond is buitengewoon belangrijk voor een gezond lichaam. Dit orgaan wordt immers gebruikt voor praten, proeven, eten, ademen et cetera. De mond zit complex in elkaar en is daarom in feite een ecosysteem.

Verbinding
De mond staat niet op zichzelf als orgaan. Deze staat direct in verbinding met andere delen van ons lichaam en is daarom niet alleen bepalend voor wat voor voedsel we binnen krijgen, maar ook welke bacteriën zich een weg zullen proberen te banen naar andere organen. Het is daarom ook niet verrassend dat de mond in verband wordt gebracht met orale infecties, hart- en vaatziekten en diabetes.

Bron:
YouTube, UvA

/door Lees meer over: Kennis, Onderzoek, Thema A-Z, Video
endodontische

Casus: Een complexe endodontische herbehandeling van de 46

Een patiënt wordt naar ons verwezen met het verzoek een endodontische herbehandeling te doen in element 46. Wat is de diagnose? Bekijk foto’s van de behandeling.

Diagnose
Symptomatische laesies van endodontische origine aan zowel de mesiale als de distale radix.

Röntgenbeeld
Wat opvalt is de laesie die ontstaan is na het perforeren van de distale wand in de distale radix bij het prepareren van ruimte voor een stift aan een gegoten metalen opbouw.

Verder een gesepareerd stukje vijl in MB, onvoldoende geprepareerde en ondervulde wortelkanalen met aan iedere portal of exit ( POE ) een laesie.


De behandeling
Na anesthesie en kofferdam werd eerst de kroon verwijderd.

Met behulp van hardstalen freesjes werd de opbouw doorgeslepen. Er moet op gelet worden dat de snede door het metaal in het cement moet eindigen waar de opbouw mee vast zit. Dit om onnodig verlies van dentine te voorkomen.

Na separeren van de opbouw wordt eerst het mesiale deel verwijderd en daarna het distale deel. Dat gaat vrij eenvoudig met ultrasone energie.

De cementresten worden verwijderd met behulp van een ultrasone tip zonder koeling. Na verwijdering van de cementresten en een eerste schoonmaakronde door de pulpakamer valt meteen op dat het kanaal waarin de stift is geprepareerd niet symmetrisch gelokaliseerd is ten opzichte van de buitenomtrek van de distale radix. Op zoek dus naar een 4e kanaal.

Het beeld in het distale wortelkanaal laat een beetje bloeding zien door de perforatie.

De disto-linguale kanaalingang.

Daarna wordt het disto-buccale kanaal ontdaan van cementresten en guttapercha en de twee kanalen gereinigd en gevuld. Daarbij is het zaak om de plaats van de perforatie schoon te houden en niet onder de gutta percha en sealer te smeren. Dat gaat het handigst als er gebruik wordt gemaakt van de ‘Squirt’ methode. Daarbij wordt gutta percha met een Obtura of ander apparaat direct in het kanaal gespoten en gecondenseerd.

Het voordeel daarvan is dat niet eerst de perforatie wordt gedicht met MTA waarna er 24 uur gewacht moet worden voor men verder kan. Dat scheelt een zitting en is dus veel efficienter.

Nu wordt eerst het gedeelte van het kanaal apicaal van de perforatie geobtureerd en daarna is het aanbrengen van de MTA ook veel eenvoudiger.

De eindfoto’s onmiddellijk postoperatief.

Controlefoto
Van de verwijzend tandarts kreeg ik drie maanden later een controlefoto – de patiënt woont ver weg – en daarop is duidelijk de genezing te zien.

Conclusie
Succesvol endodontische behandelingen doen is 1.000.000 kleine stapjes nemen in de goede richting. Hoe moeilijker het geval hoe kleiner de stapjes.

Daarom kan ik me wel soms afvragen wat de wetgever heeft bezield om vierde kanalen in molaren te belonen met het tarief volgend kanaal. Het vierde kanaal in dit element heeft net zoveel tijd gekost als de hele verdere herbehandeling. Zou het vierde kanaal worden gehonoreerd als een eerste kanaal, dan durf ik de gok wel aan om te zeggen dat er veel meer gevonden en gevuld zouden worden.

Door: Rik van Mill, tandarts te Amstelveen. Hij voert een verwijspraktijk voor endodontologie en geeft cursussen aan algemeen practici.

 

 

 

/door Lees meer over: Endodontie, Thema A-Z