Blog: De tanden van je kind eten ook ‘gewoon’ mee
Iedere mondzorgprofessional die een ouder is en kinderen verzorgt, of zelfs degene die (nog) geen ouder is, weet omdat ie ooit zelf een jonger kind is geweest, dat ouders een belangrijke schakel zijn tussen professionele voorlichting en het dagelijkse mondgezondheidsgedrag van kinderen. Op basis van twee recente onderzoeken onder ouders komt dit vooral naar voren; de studies betreffen kinderen van 5–12 jaar en zijn uitgevoerd in Litouwen (Buunk-Werkhoven et al. in Frontiers in Oral Health (2025 en 2026).
Hoofdboodschap voor mondzorgprofessionals
‘Maak van de ouder niet alleen de ontvanger van mondzorgadvies, maar de vriend (actieve partner) in de mondzorg van het kind. Vraag als (mond)zorgverlener niet alleen wat ouders weten, maar vooral wat zij thuis daadwerkelijk doen en wat hen daarbij helpt of belemmert
Dit opperen de onderzoekers en zij laten zien dat kennis bij ouders niet automatisch leidt tot optimaal gedrag. Ouders rapporteerden over het algemeen goede kennis over mondgezondheid (OHK-index) en veel aandacht voor tandenpoetsen (OHB-index), maar juist de dagelijkse uitvoering, zoals toezicht en het consequent volhouden van gewenst gedrag, vraagt de volledige aandacht.
Het recent gepubliceerde onderzoek laat bovendien zien dat voeding en mondhygiëne niet los van elkaar moeten worden benaderd. Een gezonder voedingspatroon en het vermogen van ouders om gezonde voedingskeuzes daadwerkelijk te ondersteunen, hingen samen met beter mondhygiënegedrag van kinderen. Zoals niet onbekend, bleken ongezonde dranken en snacks juist ongunstig geassocieerd met mondhygiënegedrag.
Direct toepasbaar in de praktijk
Voor de (mond)zorgprofessional betekent dit:
- Vraag eerst: ‘Hoe gaat het thuis met tandenpoetsen en eten/drinken?’ in plaats van direct advies te geven.
- Maak gedrag concreet: vraag wie poetst, wanneer, op welke wijze, met welke tandpasta en of een ouder nog het tandenpoetsritueel controleert of ook werkelijk napoetst.
- Bespreek voeding(sgewoonten) als onderdeel van mondzorg: vraag bijvoorbeeld naar zoete dranken, tussendoortjes en eetmomenten.
- Sluit vooral aan bij wat ouders al ‘ruimvoldoende of goed’ doen, complimenteer ze daarvoor (‘belonen’) en kies vervolgens één of twee gedragingen die haalbaar verbeterd kunnen worden.
- Geef ouders een actieve rol: geef niet alleen aan “uw kind moet beter poetsen”, maar vraag juist ‘hoe kunnen we het voor u haalbaar maken om dit dagelijks te begeleiden?’
- Controleer bij een volgend bezoek de uitvoering en niet enkel of de ouder het advies heeft begrepen.
Professioneel tanden bleken: waarom begeleiding het verschil maakt
Tanden bleken behoort al jaren tot de meest gevraagde esthetische behandelingen in de praktijk. Tegelijkertijd zien mondzorgprofessionals dat patiënten steeds vaker zelf op zoek gaan naar informatie en bleekproducten. Hierdoor ontstaan vragen over veiligheid, effectiviteit en de verschillen tussen de beschikbare behandelingen. Welke rol speelt de praktijk hierin, en hoe help je patiënten bij het maken van een weloverwogen keuze?
Steekhoudende suggesties voor gebruik in een presentatie, richtlijn of scholing
‘Van kennis naar doen: effectieve kindermondzorg begint bij de ouder en wordt ondersteund door leerkrachten op school en / of andere medewerkers binnen zorginstanties.
Bespreek niet alleen wat ouders weten, maar ondersteun hen bij het dagelijks realiseren van een optimale tandenpoetsmethode; de BBBA-methode en help hen met gezond eet- en drinkgedrag. Deze opvattingen sluiten aan bij eerdere en de bredere conclusies dat oudergerichte en geïntegreerde preventie, waarin mondhygiënegedrag en voeding samen worden benaderd, belangrijk zijn voor vroegtijdige mondgezondheidsbevordering.
‘Practice what you preach’*
- Eigen gedrag spiegelen
Word je bewust van hoe het voelt om je eigen gewoontes te veranderen voordat je dit van ouders en kinderen (patiënten) vraagt. - Het goede voorbeeld tonen
Sta open voor emoties (wees empathisch, reflecteer) en de uitdagingen die bij gedragsverandering horen. - Gezonde gewoontes toepassen
Zelf consequent tweemaal daags tandenpoetsen, waarvan ten minste één keer voor het slapen gaan, interdentaal reinigen (stoken, ragen of flossen) en regelmatig op controle gaan.
Bronnen;
Buunk-Werkhoven, Y. A. B., Tamulienė, R., & Mačiulienė, D. (2025). Exploring parental opinions on oral hygiene behavior and knowledge of their young children in Lithuania: a cross-sectional survey study. Frontiers in oral health, 6, 1530265. https://doi.org/10.3389/froh.2025.1530265
Buunk-Werkhoven, Y. A. B., Tamulienė, R., Dailidaitė, E., & Mačiulienė, D. (2026). Identifying dietary patterns and their association with oral health behaviors in young children: a parent-based cross-sectional study in Lithuania. Frontiers in oral health, 7, 1844389. https://doi.org/10.3389/froh.2026.1844389
Buunk-Werkhoven, Y. A. B. (2023). “Practice what you preach!”: A self-case report effect of a lifestyle intervention. Journal of Clinical Images and Medical Case Reports, 4(9), 2597. https://doi.org/10.52768/2766-7820/2597
*Redactie DentalInfo. (2023, 25 oktober). Gedragsverandering: Practice what you preach! DentalInfo. https://www.dentalinfo.nl/kennis/onderzoek-mondzorg/gedragsverandering-practice-what-you-preach/
Dr. Yvonne Buunk-Werkhoven is Associate Professor (gedragswetenschapper, psycholoog en mondhygiënist) remote werkzaam aan de Medische faculteit van het Kauno kolegija in Litouwen.
