Slijtage en overbelasting van een tand

De lezing van Francesca Vailati is naar haar eigen zeggen niet evidence based, maar experience based. Ze is bekend van haar 3-staps techniek voor adhesieve rehabilitatie bij ernstige erosie.

Het is belangrijk steeds per slijtage-patiënt te kijken wat voor diegene individueel de beste oplossing is. Soms is niets doen beter, dan direct willen ingrijpen om een top-tandarts te zijn.

Oorzaken slijtage

Bij slijtage en breuk van de dentitie, is het belangrijk de oorzaak te achterhalen waarom het origineel, het glazuur, breekt.

Oorzaken:

• Erosie
• Overload
• Combinatie erosie en overload

Door goed te kijken naar de verschijningsvorm van de incisale randen van het front, is dit onderscheid te maken. Erosie ziet er glad en glimmend uit, overload ziet er hakkelig en scherp uit.

Actieve versus in-actieve erosie

Om te bepalen of er urgentie is in het aanpakken van slijtage, moet er eerst onderscheid worden gemaakt tussen actieve erosie of niet-actieve erosie.

Actieve erosie

Actieve “verse” erosie is te herkennen aan gelig glimmende (palatinale) vlakken. Wanneer hier krachtig lucht op wordt geblazen met de meerfunctiespuit, is dit vaak (zeer) gevoelig. Soms springt de patient zelfs omhoog in de stoel van de pijn. Wanneer deze reactie cervicaal plaats vindt, kan dit een combinatie van erosie en overload zijn. Bij zeer pijnlijke erosie kan, naast voorlichting over zuren, het nuttig zijn om umbrella bites te vervaardigen. Dit zijn dunne clear overlay bitjes, welke de patiënt ’s nachts draagt met een beschermende toothmousse erin. Deze toothmousse bevat geen fluoride, maar calcium en fosfaat ionen om de mineralenbalans te herstellen.

Als er sprake is van abfractie ter hoogte van de premolaren, en als deze mobiel zijn, is er sprake van overload. Elke keer als de patiënt bijt, buigt deze premolaar een beetje. Het is nuttig om te checken  of de patiënt nagelbijt, dit valt ook onder overload. Dit is belangrijk in de beslissing of er bijvoorbeeld veneers op het front gemaakt kunnen worden. Bij een fervent nagelbijter zal dit falen > if you break, you pay!

Inactieve erosie

Inactieve erosie is te herkennen aan bruinig dof verkleurd dentine, deze erosie is oud en niet actief.

Overload

Een tand kan op verschillende manier worden overbelast.

• Thin and rough/irregular
  In dit geval is er sprake van ernstige erosie. Incisaal van het bovenfront is vaak sprake van niet-ondersteund glazuur, welke blauwig doorschemert. à Advies deze elementen NIET dikker maken. Hierdoor wordt de kans groter om er met de onderkaak tegenaan te ‘beuken’, en dus verhoogde kans op breuk. Het plan is om eerst meer ruimte te creëren. Eerst de beet openen posterior, en dan pas de tanden in het front langer maken.
• Thick and flat (onderfront elementen)
  HIervan is er sprake van overload. De elementen worden korter, maar tegelijk ontstaat er daardoor minder frictie bij bijten en de tanden worden beschermd door extra botvorming (= fysiologische reactie van de natuur op de overload!). Er ontstaat vaak een diepe beet met sclerotisch bruin dentine en irregulair.Hoewel deze dentitie voor de patiënt wellicht esthetisch niet bevredigend is, hoeft de tandarts niet direct in te grijpen.

Het is hier belangrijk de VDO te vergroten en éérst posterior support te verkrijgen, bij voorkeur op de M2’s maar in ieder geval op de M1’s. Als deze elementen er niet meer zijn, is het aan te raden daar eerst een implantaat te plaatsen.  Deze elementen zijn nodig voor afsteuning en een voorspelbaar resultaat, om de zwakkere elementen in het front te beschermen. Hoewel je als tandarts niet in een rush bent, moet je niet wachten tot de gehele dentitie weg is! Steeds wanneer er iets afbreekt, moet er opnieuw geprepareerd worden, afgedrukt, noodkroon geplaats, definitieve restauratie passen. Elke stap geeft stress op de pulpa, wat uiteindelijk kan uitmonden in pulpitis en een endodontische behandeling.

Problemen in het bot rondom een implantaat kunnen veroorzaakt worden door overload.

G-test

Bij de G-test wordt er gekeken naar de bewegingen van de kaak, wanneer de patiënt kauwt op een kauwgom. Hierdoor is het goed mogelijk om de kaakbewegingen te bestuderen, en vanuit daar te bedenken hoe je een gebit kunt restaureren. Bij kinderen wordt voornamelijk een verticale kauwbeweging gezien, en bij ouderen een meer horizontale kauwbeweging.
Wanneer een patiënt aangeeft niet te klemmen en/of knarsen, is het aan te raden hem op een kauwgom te laten kauwen, en zelf te laten voelen wat de spieren doen. Laat de patiënt niet alleen het effect op de kaak voelen, maar ook op de schedel. Vraag daarnaast uit of er sprake is van (veel) stress in iemand zijn leven. Het is complex om een bruxist te behandelen, omdat de voorkeur uitgaat naar een duurzame oplossing.

Voorkeur gaat uit naar indirect vervaardigd composiet. Composiet degradeert langzaam over tijd, terwijl keramiek van de een op de andere dag plots kan afbreken. Zirkoniumdioxide wordt afgeraden, omdat dit te hard is en te weinig veerkrachtig.

 

Francesca Vailati is een Internationaal gerenommeerde tandarts, die in 2005 de Additive Dentistry ontwikkelde met de revolutionaire 3-staps-techniek. Vorig jaar verscheen haar boek en haar cursussen zitten altijd volgeboekt. Kenmerkend in haar aanpak is dat ze liever toevoegt dan slijpt.

Verslag door Jacolien Wismeijer, tandarts, voor dentalinfo.nl van de lezing van Francesca Vailati tijdens het NVVRT-congres Be aWEAR.