Ergonomische werkwijze bij de patiëntbehandeling: themadocument KEM

Samenvatting

Een ergonomische werkwijze kan bijdragen aan het voorkomen of beperken van klachten aan het houdings- en bewegingsapparaat. Het themadocument benadrukt dat mondzorgverleners veelal statisch en in eenzijdige houdingen werken. Afwisseling, beweging en een goed afgestemde werkplek zijn daarom belangrijke onderdelen van een gezonde werkwijze.

De basis bestaat uit vijf criteria:

• Symmetrisch en rechtop werken
• Het werkveld in het symmetrievlak en in de blikrichting plaatsen
• De lichtbundel parallel aan de blikrichting richten
• Instrumenten hanteren met de gemodificeerde pengreep
• Werkwijze dynamiseren door regelmatig te bewegen

Houding bij zittend werken

Bij zittend werken wordt een actieve, symmetrische houding met een natuurlijke S-vorm van de wervelkolom aanbevolen. Zijwaartse buigingen en rotaties van het bovenlichaam moeten zoveel mogelijk worden vermeden. Ook de positie van hoofd, armen, benen en voeten is van belang. Wanneer een ongunstige houding onvermijdelijk is, moet deze zo kort mogelijk worden aangehouden of regelmatig worden onderbroken.

Inrichting werkplek

Ook de inrichting van de werkplek speelt een belangrijke rol. De patiënt wordt bij voorkeur horizontaal geplaatst en het hoofd wordt zo gedraaid dat de behandelaar zo veel mogelijk loodrecht op het werkveld kan kijken. Het werkveld bevindt zich circa 20-25 cm voor het bovenlichaam en de instrumenten blijven binnen het gezichtsveld. De verlichting en instrumenten worden zo geplaatst dat onnodig reiken, draaien en heffen van de schouders wordt voorkomen.

Bij het gebruik van handinstrumenten wordt de gemodificeerde pengreep aanbevolen. De hand blijft daarbij zo veel mogelijk in een neutrale positie en wordt ondersteund met de vierde en vijfde vinger. Dit bevordert stabiliteit en beperkt de belasting van hand en pols.

Four-Handed Dentistry

Voor Four-Handed Dentistry gelden dezelfde ergonomische uitgangspunten voor behandelaar en assistent. De assistent zit bij voorkeur recht tegenover de behandelaar in een symmetrische ‘ritssluitingzit’. Wanneer dit door de werkplek of lichaamsverhoudingen niet mogelijk is, kan staand werken een alternatief zijn.

Maatwerk

Het document benadrukt tot slot dat ergonomie maatwerk is: behandelapparatuur en werkomstandigheden moeten aansluiten bij de lichaamsbouw, mogelijkheden en beperkingen van de individuele behandelaar. Kennis, training en zo nodig een ergonomisch werkplekadvies zijn belangrijk voor preventie.

Lees hier het volledige KEM-Themadocument: Ergonomische werkwijze bij de patiëntbehandeling